TRẦM CẢM Ở PHỤ NỮ: VÌ SAO NGUY CƠ CAO HƠN VÀ CẦN LƯU Ý ĐIỀU GÌ?

12/1/2024

Trầm cảm có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng phụ nữ được chẩn đoán trầm cảm gần gấp đôi nam giới. Sự khác biệt này không thể chỉ giải thích bằng hormone, mà có thể liên quan đến sự kết hợp của yếu tố sinh học, di truyền, tâm lý, hoàn cảnh sống và những áp lực từ xã hội.

Đặc biệt, nguy cơ trầm cảm có thể thay đổi trong những giai đoạn cơ thể có nhiều biến động về nội tiết như dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt, mang thai, sau sinh và giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh.

1. Dậy thì: Không phải mọi thay đổi cảm xúc đều là trầm cảm

Trong tuổi dậy thì, những thay đổi về hormone có thể khiến một số trẻ gái dễ bị tổn thương hơn trước các vấn đề về sức khỏe tâm thần, trong đó có trầm cảm. Tuy nhiên, những thay đổi cảm xúc nhất thời do hormone không có nghĩa là trẻ đang bị trầm cảm.

Bên cạnh những thay đổi về sinh học, đây cũng là giai đoạn trẻ phải đối mặt với nhiều thay đổi khác:

▪️Hình ảnh cơ thể và sự phát triển về tính dục

▪️Hình thành bản sắc cá nhân

▪️Mối quan hệ với cha mẹ

▪️Áp lực học tập và thành tích

▪️Các mối quan hệ bạn bè

Những thay đổi và áp lực này có thể góp phần làm tăng nguy cơ xuất hiện các vấn đề về sức khỏe tâm thần.

2. Hội chứng tiền kinh nguyệt và rối loạn khí sắc tiền kinh nguyệt

Nhiều phụ nữ trải qua các triệu chứng trước kỳ kinh như:

▪️Đầy bụng

▪️Đau tức ngực

▪️Đau đầu

▪️Lo âu

▪️Dễ cáu gắt

▪️Khí sắc giảm

Thông thường, những triệu chứng này khá nhẹ và chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn. Tuy nhiên, ở một số người, các triệu chứng có thể nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng rõ rệt đến việc học, công việc và các mối quan hệ. Khi đó, cần xem xét khả năng rối loạn khí sắc tiền kinh nguyệt (PMDD) và tìm kiếm đánh giá từ chuyên gia.

3. Mang thai không đồng nghĩa với việc luôn cảm thấy hạnh phúc

Mang thai đi kèm với nhiều thay đổi lớn về hormone cũng như đời sống của người phụ nữ. Bên cạnh đó, nhiều yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm trong giai đoạn này, chẳng hạn:

▪️Khó khăn trong mối quan hệ

▪️Tiền sử trầm cảm hoặc trầm cảm sau sinh

▪️Thiếu sự hỗ trợ từ những người xung quanh

▪️Thai kỳ ngoài ý muốn

▪️Sảy thai

▪️Khó khăn về khả năng sinh sản

▪️Thay đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm

Vì vậy, khi xem xét sức khỏe tâm thần trong thai kỳ, không nên chỉ tập trung vào hormone mà cần nhìn vào toàn bộ hoàn cảnh tâm lý và xã hội của người phụ nữ.

4. Trầm cảm sau sinh không phải chỉ là “buồn sau sinh”

Sau khi sinh, nhiều phụ nữ có thể trải qua một khoảng thời gian buồn bã, dễ khóc, tức giận hoặc cáu gắt. Những cảm xúc này thường xuất hiện trong thời gian ngắn và có thể là “baby blues”, thường giảm dần trong khoảng một đến hai tuần.

Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt khi người mẹ:

▪️Khóc nhiều hơn bình thường

▪️Cảm thấy mình là một người mẹ tồi

▪️Lo âu nhiều hoặc cảm thấy gần như không còn cảm xúc

▪️Mất ngủ ngay cả khi em bé đang ngủ

▪️Khó thực hiện những việc hằng ngày

▪️Không thể chăm sóc em bé

▪️Có suy nghĩ làm hại em bé

▪️Có ý nghĩ tự sát

Thì cần được đánh giá vì đây có thể là trầm cảm sau sinh. Đây là một tình trạng nghiêm trọng và cần được điều trị kịp thời.

5. Tiền mãn kinh và mãn kinh

Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, nồng độ hormone trong cơ thể có thể thay đổi đáng kể. Nguy cơ trầm cảm cũng có thể tăng lên, đặc biệt khi đi kèm với:

▪️Rối loạn giấc ngủ

▪️Lo âU

▪️Tiền sử trầm cảm

▪️Những sự kiện gây nhiều căng thẳng

▪️Những thay đổi về sức khỏe và cơ thể

Tuy nhiên, không phải phụ nữ nào trải qua mãn kinh cũng bị trầm cảm. Để hiểu điều gì đang xảy ra, cần xem xét đồng thời các yếu tố sinh học, tâm lý và hoàn cảnh sống.

6. Trầm cảm ở phụ nữ không chỉ là câu chuyện về hormone

Một điều quan trọng là sự khác biệt về tỷ lệ trầm cảm giữa nam và nữ không thể giải thích hoàn toàn bằng yếu tố sinh học.

Phụ nữ cũng có thể phải đối mặt với nhiều áp lực và hoàn cảnh sống làm tăng nguy cơ căng thẳng kéo dài, chẳng hạn:

▪️Bất bình đẳng về quyền lực và nguồn lực.

▪️Khó khăn tài chính.

▪️Vừa phải đi làm, vừa gánh phần lớn việc chăm sóc gia đình.

▪️Làm cha/mẹ đơn thân.

▪️Vừa chăm sóc con cái, vừa chăm sóc cha mẹ hoặc người thân lớn tuổi.

▪️Trải qua lạm dụng về thể chất, tình dục hoặc cảm xúc.

Vì vậy, khi một phụ nữ bị trầm cảm, chỉ hỏi “Hormone của cô ấy có vấn đề gì?” là chưa đủ. Cũng cần hỏi: “Cô ấy đang phải sống trong hoàn cảnh như thế nào?”

7. Trầm cảm thường đi kèm với những vấn đề khác

Ở phụ nữ, trầm cảm có thể đồng thời xuất hiện với:

▪️Rối loạn lo âu

▪️Rối loạn ăn uống

▪️Sử dụng rượu hoặc các chất có hại

Việc sử dụng chất có thể khiến các triệu chứng trầm cảm trở nên nghiêm trọng hơn và làm cho quá trình điều trị khó khăn hơn. Vì vậy, khi đánh giá trầm cảm, không nên chỉ nhìn vào khí sắc mà cần xem xét toàn bộ sức khỏe tâm thần và hoàn cảnh sống của người phụ nữ.

Khi nào nên tìm kiếm hỗ trợ?

Một người phụ nữ nên cân nhắc tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn khi những thay đổi dưới đây kéo dài hoặc bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống:

▪️Buồn bã, cảm thấy có lỗi hoặc tuyệt vọng.

▪️Không còn hứng thú với những điều trước đây từng yêu thích.

▪️Rối loạn giấc ngủ.

▪️Mệt mỏi hoặc đau nhức không rõ nguyên nhân.

▪️Khó tập trung hoặc ghi nhớ.

▪️Thay đổi đáng kể về ăn uống và cân nặng.

▪️Cảm thấy cuộc sống không còn đáng sống.

▪️Có suy nghĩ về cái chết hoặc tự sát.

Trầm cảm phổ biến và có thể điều trị. Nếu nhận thấy những dấu hiệu này, không nên đợi đến khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới tìm kiếm sự hỗ trợ. Hãy chủ động tìm đến bác sĩ tâm thân hoặc chuyên gia tâm lý để được tư vấn và hỗ trợ.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI