05 CÁCH GIÚP TRẺ CHẬM NÓI BẬT NHỮNG ÂM ĐẦU TIÊN

10/11/2024

Trẻ chậm nói chưa chủ động phát âm, cha mẹ nên bắt đầu từ đâu?

Nhiều cha mẹ thường bắt đầu bằng cách chỉ vào đồ vật và hỏi: “Đây là gì?” – “Con nói đi!” – “Nói lại mẹ nghe nào!”. Nhưng với một số trẻ chậm nói, việc yêu cầu trẻ nói ngay có thể quá khó. Trẻ có thể chưa biết bắt chước âm thanh, chưa chú ý đến khẩu hình của người đối diện hoặc chưa có nhiều động lực để sử dụng âm thanh nhằm giao tiếp.

Thay vì liên tục yêu cầu trẻ phát âm từ khó, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những âm thanh vui, dễ bắt chước và gắn với hoạt động mà trẻ yêu thích.

Dưới đây là 5 cách đơn giản cha mẹ có thể áp dụng tại nhà để tạo cơ hội cho trẻ phát ra những âm đầu tiên.

1. Bắt chước tiếng kêu của động vật

Âm thanh của động vật thường ngắn, có nhịp điệu và dễ kết hợp với đồ chơi hoặc hình ảnh trực quan. Đây là một cách phù hợp để khuyến khích trẻ chú ý và bắt chước âm thanh.

Cha mẹ có thể lựa chọn những âm đơn giản như:

▪️Mèo: meo meo

▪️Chó: gâu gâu

▪️Bò: ò ò

▪️Vịt: cạp cạp

▪️Heo: ụt ịt

Khi chơi cùng trẻ, cha mẹ có thể cầm con vật, thực hiện hành động và đồng thời tạo âm thanh. Ví dụ: Cho mèo di chuyển - “Meo meo!” Sau đó, cha mẹ có thể dừng lại vài giây để tạo cơ hội cho trẻ nhìn, phản ứng hoặc thử bắt chước.

Ban đầu, trẻ chưa nhất thiết phải phát âm chính xác toàn bộ âm thanh. Nếu trẻ cố gắng tạo ra một phần âm hoặc có phản ứng bắt chước, cha mẹ có thể tiếp tục đáp lại và làm mẫu.

Mục tiêu: phát triển khả năng chú ý đến âm thanh và bắt chước âm thanh trong hoạt động tương tác.

2. Bắt chước âm thanh của phương tiện giao thông

Các phương tiện giao thông tạo ra những âm thanh đơn giản, dễ kết hợp với hoạt động vận động và thường tạo được hứng thú cho trẻ.

Cha mẹ có thể sử dụng:

▪️Ô tô: bíp bíp

▪️Tàu hỏa: tu tu

▪️Máy bay: ù ù

▪️Xe máy: brrr

▪️Xe cứu hỏa: u u

Ví dụ, khi chơi ô tô: Cho xe chạy - “Bíp bíp!”

Sau vài lượt, cha mẹ có thể giữ xe lại và chờ trẻ có phản ứng trước khi tiếp tục trò chơi. Nếu trẻ nhìn, tạo âm thanh hoặc cố gắng bắt chước, cha mẹ có thể đáp lại ngay bằng cách tiếp tục hoạt động. Việc này giúp trẻ dần nhận ra rằng âm thanh của mình có thể tạo ra phản hồi từ người khác và giúp hoạt động tiếp tục.

Mục tiêu: khuyến khích trẻ chủ động tạo âm thanh và tăng khả năng bắt chước thông qua hoạt động chơi.

3. Bắt chước âm thanh thể hiện cảm xúc

Những âm thanh gắn với cảm xúc thường xuất hiện tự nhiên trong quá trình giao tiếp và có thể là bước khởi đầu giúp trẻ sử dụng giọng nói một cách chủ động.

Cha mẹ có thể tạo ra các âm thanh như:

▪️“A!” khi ngạc nhiên

▪️“Ồ!” khi thích thú

▪️“Wow” khi có bất ngờ

▪️“Haha” khi cười, vui vẻ

▪️“Huhu” khi buồn, khóc

Điều quan trọng là kết hợp âm thanh với nét mặt, hành động và tình huống cụ thể. Ví dụ, khi một món đồ chơi bất ngờ xuất hiện, cha mẹ có thể mở to mắt và nói “Wow!”. Trẻ thường dễ chú ý hơn khi âm thanh đi kèm với biểu cảm và một tình huống thú vị.

Mục tiêu: giúp trẻ nhận biết và bắt chước những âm thanh được sử dụng trong giao tiếp tự nhiên.

4. Bắt chước các âm đơn giản

Khi trẻ đã bắt đầu chú ý và có hứng thú với các hoạt động bắt chước âm thanh, cha mẹ có thể giới thiệu những âm đơn giản. Có thể bắt đầu với các nguyên âm hoặc âm tiết dễ tạo ra như: A – Ô – Ư – U – Ba – Ma – Bô

Cha mẹ nên ngồi ở vị trí trẻ có thể quan sát được khuôn mặt và khẩu hình, sau đó phát âm ngắn, rõ ràng và tự nhiên. Nếu trẻ chưa bắt chước được, không nên yêu cầu lặp lại liên tục. Thay vào đó, hãy tiếp tục tạo âm thanh trong những hoạt động trẻ yêu thích.

Ví dụ:

▪️Thả bóng: “Bùm”

▪️Thổi bong bóng: “Phù”

▪️Mở hộp ra: “Một hai ba”

Âm thanh càng gắn với một hoạt động cụ thể, trẻ càng có nhiều cơ hội hiểu và bắt chước một cách tự nhiên.

Mục tiêu: từng bước phát triển khả năng tạo âm và bắt chước âm tiết đơn giản.

5. Bắt chước hành động kết hợp với âm thanh

Khả năng bắt chước hành động là một kỹ năng nền tảng trong quá trình học hỏi của trẻ. Với những trẻ chưa sẵn sàng bắt chước âm thanh, cha mẹ có thể bắt đầu từ những hành động đơn giản. Sau khi trẻ có thể bắt chước hành động, cha mẹ có thể kết hợp thêm âm thanh.

Ví dụ:

▪️Ăn “măm măm”

▪️Uống “ực ực”

▪️Ngủ “khò khò”

▪️Vỗ tay “vỗ vỗ”

Việc kết hợp hành động – âm thanh – tương tác giúp trẻ từng bước chuyển từ bắt chước hành động sang chú ý và bắt chước âm thanh.

Mục tiêu: phát triển kỹ năng bắt chước và tạo nền tảng cho việc bắt chước âm thanh, từ ngữ sau này.

Một số nguyên tắc khi hỗ trợ trẻ

Không ép trẻ phải nói

Cha mẹ nên tránh liên tục yêu cầu trẻ: “Nói đi!”, “Nói lại!”, “Con phải nói!”. Thay vào đó, hãy làm mẫu âm thanh trong hoạt động và tạo khoảng dừng để trẻ có cơ hội phản hồi.

Bắt đầu từ những âm trẻ dễ thực hiện

Không cần yêu cầu trẻ phát âm chính xác hoặc nói những từ phức tạp ngay từ đầu. Mỗi trẻ có khả năng khác nhau và cần được bắt đầu từ mức độ phù hợp.

Ghi nhận mọi nỗ lực giao tiếp

Một cái nhìn, một âm thanh hoặc một nỗ lực bắt chước đều có thể là bước khởi đầu. Cha mẹ nên đáp lại tích cực và tiếp tục mở rộng cơ hội giao tiếp cho trẻ.

Luyện tập thông qua hoạt động chơi

Trẻ nhỏ học hiệu quả hơn khi âm thanh được gắn với những hoạt động có ý nghĩa. Vì vậy, thay vì dành thời gian ngồi luyện nói, cha mẹ có thể lồng ghép âm thanh vào các hoạt động chơi và sinh hoạt hằng ngày.

Những âm thanh đầu tiên có thể chưa phải là từ có nghĩa. Đó có thể là tiếng kêu của con vật, âm thanh của đồ chơi, một biểu cảm cảm xúc hoặc một âm tiết đơn giản. Điều quan trọng là trẻ bắt đầu chú ý – bắt chước – chủ động tạo âm thanh và sử dụng âm thanh trong quá trình tương tác. Từ những bước nhỏ đó, trẻ có thể từng bước phát triển khả năng bắt chước âm thanh, sử dụng từ ngữ và giao tiếp với những người xung quanh.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Tại sao con hiểu lời nhưng không chịu nói?

Thay vì nghĩ rằng con “lười nói” hay “không chịu nói”, cha mẹ nên tìm hiểu xem điều gì đang khiến trẻ chưa chủ động sử dụng lời nói.

Trẻ chậm nói do đâu?

07 nguyên nhân cha mẹ không nên bỏ qua

Chậm nói có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau. Có trẻ chỉ chậm nói và sau đó bắt kịp các bạn, nhưng cũng có trẻ chậm nói liên quan đến một vấn đề phát triển khác

Trẻ chậm nói: Khi nào cần đưa đi đánh giá và can thiệp?

Nếu trẻ không đạt các mốc giao tiếp – ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đi đánh giá phát triển, thay vì chỉ chờ con tự nói

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI