07 CÁCH GIÚP TĂNG TƯƠNG TÁC VÀ GIAO TIẾP VỚI TRẺ TỰ KỶ

3/1/2024

Trẻ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD) thường gặp nhiều rào cản trong việc bộc lộ cảm xúc, lắng nghe và phản hồi lại người xung quanh. Điều này khiến không ít cha mẹ cảm thấy bối rối, đôi khi bế tắc vì không biết phải dạy con và tương tác với con như thế nào?

Tuy nhiên, giao tiếp với trẻ tự kỷ không chỉ nằm ở lời nói, mà bắt đầu từ sự kết nối cảm xúc và sự chú ý. Việc áp dụng đúng phương pháp can thiệp sẽ giúp trẻ dần tương tác và tăng cường khả năng giao tiếp với cha mẹ.

1. Quan sát và tham gia vào thế giới của con

Trẻ tự kỷ thường có những sở thích hoặc cách chơi riêng biệt. Thay vì ép trẻ phải chơi theo cách của người lớn, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc quan sát xem con đang chú ý đến điều gì và chủ động tham gia vào hoạt động đó.

Cách thực hiện: nếu con đang xoay bánh xe ô tô, cha mẹ hãy ngồi xuống bên cạnh, lấy một chiếc xe khác và bắt chước hành động của con.

Việc bắt chước và chơi cùng chủ đề giúp trẻ cảm nhận được sự đồng hành, không bị đe dọa và bắt đầu chú ý đến sự hiện diện của cha mẹ.

2. Tạo môi trường để trẻ "phải" giao tiếp

Nếu mọi nhu cầu của trẻ đều được đáp ứng sẵn (đồ ăn, đồ chơi luôn trong tầm tay), trẻ sẽ không có động lực để giao tiếp. Cha mẹ cần tạo ra các tình huống tự nhiên để kích thích con phát tín hiệu cần giúp đỡ.

Cách thực hiện: Đặt món đồ chơi yêu thích của con ở kệ cao mà con không tự lấy được, hoặc cho đồ ăn vào hộp có nắp đậy kín. Đưa từng phần nhỏ (ví dụ: đưa từng miếng bánh thay vì cả đĩa) để con phải quay lại yêu cầu thêm.

Trẻ buộc phải sử dụng ánh mắt, cử chỉ (chỉ tay, kéo tay) hoặc phát ra âm thanh để giao tiếp với cha mẹ.

3. Giao tiếp ngang tầm mắt

Giao tiếp mắt là nền tảng cốt lõi của mọi tương tác xã hội. Khi cha mẹ đứng nói từ trên xuống, trẻ rất khó để tập trung vào gương mặt và biểu cảm của người lớn.

Cách thực hiện: cha mẹ luôn ngồi bệt xuống sàn hoặc cúi người sao cho khuôn mặt của cha mẹ ngang tầm mắt của con.

Việc này giúp con dễ dàng quan sát khẩu hình miệng, biểu cảm khuôn mặt và tăng cơ hội thiết lập giao tiếp mắt tự nhiên.

4. Nói ngắn và nói chậm

Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc xử lý thông tin âm thanh. Những câu nói dài, phức tạp sẽ khiến trẻ bị quá tải và dẫn đến phản ứng phớt lờ.

Cách thực hiện: Dùng các câu ngắn từ 1 đến 3 từ, rõ ràng, giàu hình ảnh (ví dụ: thay vì nói "Con đi lại đây lấy quả bóng màu đỏ này chơi đi", hãy nói "Lấy bóng!" hoặc "Bóng đỏ!").

Nhấn giọng vào từ quan trọng và chờ đợi từ 5–10 giây để trẻ có thời gian tiếp nhận và xử lý thông tin trước khi lặp lại.

5. Sử dụng các cử chỉ phi ngôn ngữ

Trẻ tự kỷ tiếp thu thông tin qua thị giác tốt hơn qua thính giác. Việc kết hợp lời nói với các động tác minh họa sẽ giúp trẻ hiểu thông điệp nhanh chóng và dễ bắt chước hơn.

Cách thực hiện: Khi nói "Đến đây", hãy vẫy tay. Khi nói "Cho mẹ", hãy xòe bàn tay ra. Khi nói "Uống sữa", hãy kết hợp động tác đưa ly lên miệng.

Nhờ hành động trực quan, trẻ dễ hiểu ngữ cảnh hơn và biết cách dùng cử chỉ để giao tiếp khi chưa nói được thành lời.

6. Tương tác qua các trò chơi luân phiên

Giao tiếp về bản chất là một quá trình hai chiều (cho và nhận). Các trò chơi mang tính lượt lời giúp trẻ học quy tắc chờ đợi và phản hồi.

Cách thực hiện: Chơi ú òa, trốn tìm, đung đưa võng, hoặc chơi tung - bắt bóng. Tạo khoảng dừng đột ngột trong khi chơi (ví dụ: đang đung đưa võng thì dừng lại) và đợi con có phản ứng (nhìn mắt, cười, phát âm) mới tiếp tục đung đưa.

Hoạt động này giúp trẻ hiểu rằng hành động hoặc âm thanh của con sẽ tạo ra phản ứng từ cha mẹ, từ đó kích thích nhu cầu tương tác liên tục.

7. Khen ngợi và thưởng ngay lập tức khi con có tương tác

Mọi nỗ lực giao tiếp của trẻ, dù chỉ là một ánh nhìn lướt qua, một tiếng cất lên hay một cái gật đầu đều cần được ghi nhận lập tức để tạo động lực cho những lần sau.

Cách thực hiện: Khen ngợi hào hứng bằng lời nói kết hợp với nụ cười, cái ôm, vỗ tay hoặc đưa cho con món đồ con thích ngay thời điểm con vừa tương tác.

Củng cố hành vi tích cực, giúp trẻ hiểu rằng việc kết nối với cha mẹ mang lại trải nghiệm vui vẻ và lợi ích cho bản thân.

Lời khuyên cho cha mẹ

Hành trình đồng hành cùng trẻ tự kỷ đòi hỏi sự kiên nhẫn tính bằng tháng, bằng năm. Cha mẹ hãy đặt ra những mục tiêu nhỏ mỗi ngày, không so sánh con với các trẻ khác và luôn giữ tinh thần tích cực. Can thiệp sớm và kiên trì tương tác đúng cách chính là "chìa khóa vàng" giúp trẻ từng bước phát triển và hòa nhập.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Trẻ không giao tiếp mắt có phải tự kỷ không?

Khi nhận thấy con ít nhìn vào mắt người đối diện, thường xuyên né tránh ánh nhìn, nhiều cha mẹ không khỏi hoang mang, lo lắng liệu con có đang mắc tự kỷ?

Dấu hiệu tự kỷ ở trẻ 2 tuổi cha mẹ không nên bỏ qua

2 tuổi là giai đoạn trẻ phát triển mạnh về ngôn ngữ, giao tiếp và tương tác xã hội. Nếu trẻ chậm nói, ít giao tiếp, không đáp lại khi được gọi tên hoặc có những hành vi lặp đi lặp lại, cha mẹ cần lưu ý

Trẻ tự kỷ có thể chữa khỏi được không?

Bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu đúng về tự kỷ, từ đó giúp cha mẹ định hướng can thiệp hiệu quả và thực tế nhất cho con.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI