BẠO LỰC GIA ĐÌNH LÀ GÌ? 6 DẠNG BẠO LỰC THƯỜNG GẶP VÀ DẤU HIỆU NHẬN BIẾT
12/11/2023
Khi nhắc đến bạo lực gia đình, nhiều người thường nghĩ ngay đến đánh đập, gây thương tích hoặc những cuộc xô xát nghiêm trọng. Nhưng bạo lực trong gia đình không chỉ thể hiện qua những vết bầm tím trên cơ thể.
Một người có thể sống trong một mối quan hệ bạo lực mà gần như không bao giờ bị đánh. Họ có thể bị kiểm soát tiền bạc, bị cô lập khỏi gia đình và bạn bè, bị xúc phạm, đe dọa, ép buộc quan hệ tình dục hoặc liên tục bị theo dõi.
Điểm chung của những hành vi này là sử dụng quyền lực và sự kiểm soát để hạn chế tự do, sự an toàn và khả năng tự quyết của người khác. Bạo lực cũng có thể xảy ra giữa vợ chồng, người yêu hoặc giữa các thành viên khác trong gia đình.
Vì vậy, nhận biết bạo lực gia đình không chỉ là biết “người kia có đánh mình hay không”, mà còn cần nhìn vào cách một người đang được đối xử và xem họ có còn được tự do sống, lựa chọn và duy trì các mối quan hệ của mình hay không.
1. Bạo lực thể chất
Đây là dạng bạo lực dễ nhận biết nhất.
Bạo lực thể chất bao gồm những hành vi trực tiếp gây đau đớn, thương tích hoặc đe dọa đến sự an toàn của cơ thể, chẳng hạn:
▪️ Tát, đấm, đá.
▪️ Đẩy, xô, kéo, bóp cổ.
▪️ Cắn hoặc cấu véo.
▪️ Ném đồ vật vào người.
▪️ Dùng dao, vật dụng hoặc các công cụ khác để đe dọa hoặc gây thương tích.
▪️ Đốt hoặc gây bỏng.
▪️ Khóa cửa, đuổi ra khỏi nhà.
▪️ Cố tình không cung cấp những nhu cầu thể chất thiết yếu.
▪️ Không hỗ trợ khi người kia đang bị bệnh hoặc bị thương.
Một điểm cần lưu ý là bạo lực thể chất không nhất thiết phải để lại thương tích rõ ràng mới được xem là bạo lực. Ví dụ, việc một người thường xuyên bóp cổ, xô đẩy hoặc ném đồ vật nhằm khiến đối phương sợ hãi vẫn là hành vi bạo lực, ngay cả khi không để lại vết thương.
2. Bạo lực tình dục
Bạo lực tình dục xảy ra khi một người bị ép buộc, gây áp lực hoặc bị thực hiện hành vi tình dục mà họ không đồng thuận.
Hình thức bạo lực này có thể xảy ra ngay cả khi hai người là vợ chồng hoặc đang yêu nhau. Yêu nhau không đồng nghĩa với việc một người mặc nhiên có quyền tự do đối xử đối với cơ thể của người kia.
Một số biểu hiện bạo lực tình dục có thể bao gồm:
▪️ Ép buộc quan hệ tình dục.
▪️ Ép thực hiện những hành vi tình dục mà người kia không muốn.
▪️ Đe dọa hoặc gây áp lực để đối phương phải quan hệ.
▪️ Sử dụng bạo lực hoặc đe dọa để đạt được sự đồng ý.
▪️ Làm nhục hoặc gây áp lực liên quan đến đời sống tình dục.
▪️ Ép buộc mang thai hoặc ngăn cản việc sử dụng biện pháp tránh thai.
Điều quan trọng là sự đồng thuận cần được đưa ra một cách tự nguyện. Việc một người đã từng đồng ý trong quá khứ không có nghĩa họ phải đồng ý trong tất cả mọi lần sau đó.
3. Bạo lực tinh thần và tâm lý
Đây là dạng bạo lực thường khó nhận biết hơn vì có thể không để lại dấu vết trên cơ thể.
Người gây bạo lực có thể sử dụng lời nói, thái độ và các hành vi kiểm soát để làm tổn thương lòng tự trọng, khiến đối phương sợ hãi hoặc nghi ngờ chính nhận thức của mình.
Một số biểu hiện bạo lực tinh thần có thể gồm:
▪️ Thường xuyên chửi mắng, xúc phạm hoặc hạ nhục.
▪️ Liên tục chỉ trích, phủ nhận giá trị của đối phương.
▪️ Đe dọa làm hại người kia hoặc người thân của họ.
▪️ Đe dọa tự làm hại bản thân để ép đối phương phải làm theo ý mình.
▪️ Thường xuyên phủ nhận những điều đã xảy ra hoặc khiến đối phương nghi ngờ chính trí nhớ và nhận thức của mình.
▪️ Dùng cảm giác tội lỗi để kiểm soát.
▪️ Im lặng hoặc phớt lờ như một hình thức trừng phạt.
▪️ Đưa ra những yêu cầu quá mức và vô lý.
▪️ Kiểm soát các mối quan hệ của đối phương.
▪️ Cố tình tạo ra những tình huống khiến người kia luôn trong trạng thái căng thẳng.
Bạo lực tinh thần đặc biệt đáng lo ngại ở chỗ người bị bạo lực có thể dần mất niềm tin vào chính mình.
Họ có thể bắt đầu nghĩ:
“Có phải mình quá nhạy cảm không?”
“Có phải mình mới là người có vấn đề?”
“Chắc mình làm chưa đủ tốt.”
Khi những suy nghĩ này kéo dài, người bị bạo lực có thể ngày càng phụ thuộc vào đánh giá của người gây bạo lực và khó nhận ra rằng mình đang bị kiểm soát.
4. Bạo lực tài chính
Tiền bạc cũng có thể trở thành một công cụ kiểm soát.
Bạo lực tài chính xảy ra khi một người kiểm soát hoặc thao túng nguồn lực kinh tế nhằm hạn chế khả năng tự chủ của người kia. Ví dụ:
▪️ Không cho đối phương tiếp cận tiền của chính họ.
▪️ Kiểm soát toàn bộ thu nhập và chi tiêu.
▪️ Chỉ cho đối phương một khoản tiền rất hạn chế để sinh hoạt.
▪️ Ngăn cản người kia đi làm.
▪️ Cản trở việc học nghề hoặc phát triển công việc.
▪️ Cố tình khiến người kia mất việc.
▪️ Không cho đối phương tiếp cận phương tiện cần thiết để đi làm.
▪️ Tự ý sử dụng tiền chung mà không trao đổi.
▪️ Kiểm soát tài khoản, tài sản hoặc giấy tờ tài chính của người kia.
Trong một số trường hợp, người bị bạo lực tài chính trở nên phụ thuộc về kinh tế đến mức không thể dễ dàng rời khỏi mối quan hệ, ngay cả khi họ nhận thức được rằng mình đang bị đối xử không an toàn.
5. Cô lập khỏi gia đình và xã hội
Một mối quan hệ có thể trở nên bạo lực khi một người từng bước kiểm soát những ai mà đối phương được phép gặp, nói chuyện hoặc duy trì quan hệ. Ví dụ:
▪️ Không cho gặp bạn bè.
▪️ Cấm hoặc hạn chế liên lạc với gia đình.
▪️ Luôn nghi ngờ những người bạn của đối phương.
▪️ Khó chịu mỗi khi đối phương muốn ra ngoài.
▪️ Kiểm soát các cuộc gặp gỡ hoặc hoạt động xã hội.
▪️ Khiến đối phương cảm thấy có lỗi mỗi khi dành thời gian cho người khác.
▪️ Cố tình làm xấu hình ảnh của gia đình hoặc bạn bè để đối phương xa cách họ.
Mục tiêu của sự cô lập thường là thu hẹp mạng lưới những người có khả năng hỗ trợ người bị bạo lực.
Khi một người ngày càng ít tiếp xúc với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, người gây bạo lực có thể trở thành nguồn hỗ trợ duy nhất mà họ còn lại. Điều này làm sự phụ thuộc tăng lên và khiến việc tìm kiếm sự giúp đỡ trở nên khó khăn hơn.
6. Theo dõi và quấy rối
Theo dõi không chỉ xảy ra khi một mối quan hệ đã kết thúc. Một người có thể bị kiểm soát hoặc theo dõi ngay trong mối quan hệ hiện tại của mình. Một số biểu hiện có thể gồm:
▪️ Liên tục gọi điện hoặc nhắn tin để kiểm tra.
▪️ Luôn yêu cầu biết đối phương đang ở đâu.
▪️ Theo dõi các hoạt động hằng ngày.
▪️ Xuất hiện bất ngờ tại nơi làm việc hoặc những nơi người kia thường đến.
▪️ Theo dõi từ xa.
▪️ Đọc thư hoặc thông tin cá nhân mà không được phép.
▪️ Theo dõi sau khi chia tay.
▪️ Tiếp tục tiếp cận dù người kia đã yêu cầu dừng lại.
▪️ Đe dọa hoặc làm những việc khiến đối phương lo sợ mình hoặc người thân có thể bị tổn hại.
Theo dõi và quấy rối có thể khiến người bị nhắm đến luôn trong trạng thái cảnh giác, lo âu và sợ hãi, đồng thời ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, tâm trạng và cảm giác an toàn.
Không phải cứ cãi vã thì đều là bạo lực
Các cặp đôi có thể tranh luận, tức giận, nói những điều không phù hợp hoặc trải qua những giai đoạn xung đột.
Xung đột trong mối quan hệ và bạo lực không hoàn toàn giống nhau. Xung đột thường liên quan đến sự bất đồng giữa hai người. Trong khi đó, bạo lực thường gắn với sự đe dọa, cưỡng ép, kiểm soát hoặc sử dụng quyền lực khiến một người không còn cảm thấy an toàn và tự do trong mối quan hệ.
Ví dụ: “Anh không đồng ý với em và chúng ta cần nói lại chuyện này.”
khác với: “Nếu em còn gặp người đó, anh sẽ khiến em phải hối hận.”
Hay: “Anh đang rất tức giận, mình tạm dừng cuộc nói chuyện.”
khác với: “Anh đập đồ để em biết mà sợ.”
Vì vậy, khi đánh giá một mối quan hệ, không nên chỉ hỏi: “Hai người có thường xuyên cãi nhau không?”
mà cần hỏi thêm:
“Một người có đang sợ người kia không?”
“Một người có được tự do đưa ra lựa chọn của mình không?”
“Có hành vi đe dọa, cưỡng ép hoặc kiểm soát lặp đi lặp lại không?”
Dấu hiệu cho thấy bạn hoặc người thân có thể đang sống trong một mối quan hệ bạo lực
Hãy đặc biệt lưu ý nếu một người:
▪️ Thường xuyên sợ hãi trước phản ứng của bạn đời.
▪️ Luôn phải suy nghĩ rất kỹ trước khi nói hoặc làm điều gì đó.
▪️ Thường xuyên tìm cách biện minh cho hành vi của bạn đời.
▪️ Không được tự quyết định về tiền bạc.
▪️ Ngày càng ít gặp gia đình và bạn bè.
▪️ Bị kiểm soát việc đi lại, giao tiếp hoặc các mối quan hệ.
▪️ Bị ép buộc trong đời sống tình dục.
▪️ Có những vết thương nhưng luôn tìm cách che giấu hoặc giải thích thay cho bạn đời.
▪️ Cảm thấy mình phải cực kì cẩn trọng để tránh khiến người kia nổi giận.
Một dấu hiệu đặc biệt đáng chú ý là:
Bạn không còn tự do sống theo cách mình muốn chỉ vì sợ người kia sẽ phản ứng theo cách nào đó rất đáng sợ.
Nếu đang sống trong mối quan hệ bạo lực, nên làm gì?
Điều đầu tiên cần ưu tiên là an toàn, không phải cố gắng giải quyết mọi vấn đề trong một lần.
Nếu đang có nguy cơ bị thương hoặc bị đe dọa, hãy tìm một nơi an toàn và liên hệ với người có thể hỗ trợ.
▪️ Xác định một vài nơi có thể đến khi cần rời khỏi nhà.
▪️ Xác định người có thể hỗ trợ trong tình huống khẩn cấp.
▪️ Lưu giữ bằng chứng về hành vi bạo lực ở nơi an toàn.
▪️ Trao đổi với cơ sở hoặc dịch vụ hỗ trợ bạo lực gia đình.
▪️ Tìm kiếm hỗ trợ tâm lý khi phù hợp.
▪️ Nếu có nguy cơ khẩn cấp, liên hệ dịch vụ cấp cứu hoặc cơ quan chức năng tại địa phương.
Việc lưu giữ bằng chứng chỉ nên thực hiện khi không làm tăng nguy cơ cho người bị bạo lực. Nếu người gây bạo lực kiểm soát điện thoại, tài khoản hoặc hoạt động mạng xã hội, cần đặc biệt thận trọng khi tìm kiếm sự trợ giúp.
Và nếu bạn hoặc một người thân đang ở trong một mối quan hệ có dấu hiệu bạo lực, việc tìm kiếm sự hỗ trợ không phải là làm quá vấn đề.
Sự an toàn tính mạng và sức khỏe của bạn là một vấn đề cần được để tâm thật nghiêm túc!
Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ bạn trong thời gian sớm nhất.
BÀI VIẾT NỔI BẬT
Vì sao rất khó rời khỏi một mối quan hệ bạo lực?
Rời khỏi một mối quan hệ bạo lực thường là một quá trình phức tạp, đôi khi cần nhiều lần cố gắng và một kế hoạch an toàn phù hợp.
Trị liệu cặp đôi là gì? Khi nào vợ chồng nên tìm đến chuyên gia?
Trị liệu cặp đôi có thể giúp hai vợ chồng nhìn rõ vấn đề, nhận diện những kiểu tương tác đang khiến xung đột kéo dài và học cách thay đổi chúng.
7 câu cần tự hỏi để biết “Cuộc hôn nhân này còn đáng để cứu vãn không?”
Một cuộc hôn nhân khó khăn không nhất thiết phải kết thúc, nhưng tình yêu cũng không phải điều kiện duy nhất để một mối quan hệ có thể tiếp tục.
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Hotline: 0963 085 585
Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội
Email: [email protected]
Facebook: Tâm lý Happy Life
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
