KHI NỖI LO KHÔNG CÒN "BÌNH THƯỜNG" - TRIỆU CHỨNG CỦA LO ÂU VÀ CÁC RỐI LOẠN LIÊN QUAN
Bạn có đang lo lắng "hơi nhiều"?
Bạn bè gọi bạn là người hay suy nghĩ tiêu cực, "làm quá mọi thứ lên"?
Nhưng không ai biết rằng, có khi bạn thức trắng đêm, tim đập nhanh, người run rẩy, đầu như muốn nổ tung chỉ vì… một buổi gặp mặt sắp tới.
Lo âu không chỉ là một cảm giác. Đôi khi, nó là một nhóm rối loạn tâm lý phức tạp, với triệu chứng rõ ràng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống.
CÁC TRIỆU CHỨNG CHUNG CỦA LO ÂU
- Cơ thể: tim đập nhanh, buồn nôn, chóng mặt, đau bụng, khó thở, toát mồ hôi, run rẩy
- Cảm xúc: sợ hãi, bất an, hoảng sợ, dễ kích thích
- Tư duy: suy nghĩ tiêu cực lặp đi lặp lại, “đọc vị” tình huống theo hướng nguy hiểm
- Hành vi: tránh né, ám ảnh kiểm tra, tìm kiếm sự trấn an, né giao tiếp
CÁC RỐI LOẠN LIÊN QUAN ĐẾN LO ÂU
Dưới đây là 9 rối loạn lo âu chính theo hệ thống phân loại DSM-5 (Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ):
1. Rối loạn lo âu chia tách (Separation Anxiety Disorder)
- Thường gặp ở trẻ em, nhưng cũng có ở người lớn.
- Lo lắng quá mức khi tách khỏi người thân (bố mẹ, bạn đời...).
- Sợ điều tồi tệ xảy đến nếu “xa họ”.
- Có thể đau bụng, đau đầu mỗi khi phải rời xa.
2. Không nói chọn lọc (Selective Mutism)
- Trẻ có khả năng nói nhưng không nói trong môi trường xã hội nhất định (lớp học, nơi công cộng), dù vẫn nói ở nhà.
- Thường bị hiểu nhầm là "bướng", "cố chấp".
- Đây là biểu hiện của lo âu xã hội ở trẻ.
3. Ám ảnh sợ chuyên biệt (Specific Phobia)
- Lo sợ cực độ, vô lý với một đối tượng hoặc tình huống cụ thể: độ cao, côn trùng, máu, kim tiêm, máy bay...
- Người bệnh nhận thức được nỗi sợ là vô lý, nhưng không kiểm soát được.
4. Rối loạn lo âu xã hội (Social Anxiety Disorder)
- Sợ bị đánh giá, bị để ý, bị “làm trò cười”.
- Né tránh trình bày trước lớp, gặp người lạ, dùng bữa nơi công cộng…
- Dễ bị nhầm với tính cách “hướng nội”, nhưng thực chất là một rối loạn tâm lý.
5. Rối loạn hoảng sợ (Panic Disorder)
- Cơn hoảng loạn xảy ra đột ngột, không rõ nguyên nhân cụ thể.
- Người bệnh cảm thấy như mình sắp chết, ngạt thở, hoặc "mất kiểm soát".
- Dễ dẫn đến tránh né các địa điểm nơi cơn hoảng từng xảy ra.
6. Ám ảnh sợ khoảng trống (Agoraphobia)
- Sợ những nơi khó thoát ra khi có chuyện: tàu điện, rạp chiếu phim, siêu thị…
- Người bệnh thường không dám rời khỏi nhà một mình.
- Có thể đi kèm với Rối loạn hoảng sợ.
7. Rối loạn lo âu lan tỏa (Generalized Anxiety Disorder - GAD)
- Lo lắng kéo dài, không rõ nguyên nhân, lan rộng sang nhiều khía cạnh cuộc sống (công việc, gia đình, sức khỏe...).
- Người bệnh luôn trong trạng thái "căng như dây đàn", khó kiểm soát suy nghĩ tiêu cực.
8. Rối loạn lo âu do chất/thuốc
- Do sử dụng chất kích thích (caffeine, amphetamine), thuốc (thuốc giãn phế quản, corticosteroids...) hoặc khi ngừng thuốc đột ngột.
- Cần được phân biệt rõ với lo âu nguyên phát.
9. Rối loạn lo âu do bệnh lý cơ thể
- Ví dụ: rối loạn tuyến giáp, rối loạn nhịp tim, u tuyến thượng thận...
- Khi điều trị bệnh lý nền, triệu chứng lo âu có thể thuyên giảm.
LO ÂU KHÔNG PHẢI LÀ MỘT NHÃN DÁN
Mỗi kiểu lo âu có biểu hiện riêng, căn nguyên riêng, và cần can thiệp phù hợp. Nếu bạn nhận ra mình (hoặc người thân) đang vật lộn với những triệu chứng trên, đừng ngại tìm tới chuyên gia. Bởi vì bạn xứng đáng được sống một cuộc sống không bị điều khiển bởi nỗi sợ.
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Hotline: 0963 085 585
Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội
Email: [email protected]
Facebook: Tâm lý Happy Life
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
