PHÂN BIỆT TRẺ BỊ RỐI LOẠN HỌC TẬP VÀ TRẺ LƯỜI HỌC
3/6/2024
Khi trẻ thường xuyên không hoàn thành bài tập, đọc chậm, viết sai hoặc gặp khó khăn trong học toán, cha mẹ dễ cho rằng trẻ lười học, thiếu tập trung hoặc chưa đủ cố gắng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, những biểu hiện này có thể phản ánh rối loạn học tập (Specific Learning Disorder) – một rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và sử dụng các kỹ năng học thuật.
Không phải cứ học kém là "lười học"
Trẻ lười học có thể không muốn thực hiện nhiệm vụ học tập do thiếu động lực, hứng thú hoặc chưa hình thành thói quen học tập. Trong khi đó, trẻ có rối loạn học tập thường muốn học nhưng gặp khó khăn thực sự trong việc thực hiện một hoặc một số kỹ năng học thuật.
Ví dụ, trẻ có thể rất cố gắng nhưng vẫn đọc chậm và sai nhiều, thường xuyên mắc lỗi chính tả hoặc không hiểu cách thực hiện các phép tính cơ bản. Những khó khăn này có thể kéo dài ngay cả khi trẻ đã được hướng dẫn và luyện tập.
Theo DSM-5, để xác định rối loạn học tập đặc hiệu cần xem xét tính dai dẳng của khó khăn, mức độ ảnh hưởng đến hoạt động học tập và kết quả đánh giá chuyên môn. Đồng thời, cần loại trừ những nguyên nhân khác có thể giải thích tốt hơn cho khó khăn của trẻ, chẳng hạn khó khăn về nhận thức, ngôn ngữ, thị giác - thính giác hoặc thiếu cơ hội học tập.
Việc gọi trẻ là “lười”, “không chịu cố gắng” khi chưa tìm hiểu nguyên nhân có thể khiến trẻ cảm thấy thất bại và mất tự tin. Thay vì chỉ tập trung vào điểm số, cha mẹ nên quan sát trẻ đang khó khăn ở kỹ năng nào và khó khăn đó xuất hiện như thế nào.
Phân biệt trẻ có rối loạn học tập và trẻ lười học
1. Năng lực trí tuệ
Trẻ có rối loạn học tập: Trí tuệ ở mức trung bình hoặc khá/giỏi, nhưng gặp rào cản ở 1-2 kỹ năng cụ thể (đọc/viết/tính toán).
Trẻ lười học: năng lực học tập bình thường ở tất cả các môn nếu chịu tập trung.
2. Nỗ lực và thái độ
Trẻ có rối loạn học tập: dành rất nhiều thời gian luyện tập nhưng kết quả vẫn không cải thiện rõ rệt.
Trẻ lười học: chỉ cần tập trung hoặc được nhắc nhở/thưởng phạt là kết quả thay đổi ngay.
3. Khả năng tiếp thu
Trẻ có rối loạn học tập: thường xuyên nhìn ngược chữ, sai lỗi chính tả, không nhớ công thức cơ bản.
Trẻ lười học: hiểu bài tốt khi được giải thích lại, không gặp rào cản về việc giải mã chữ viết hay con số.
4. Thái độ ngoài giờ học
Trẻ có rối loạn học tập: thường tự ti, hoảng sợ, lo âu khi nhắc đến việc học, thậm chí giả vờ ốm để tránh đến trường.
Trẻ lười học: vui vẻ, nhanh nhẹn khi làm việc khác; phản ứng chống đối việc học chủ yếu do muốn chơi.
5. Tính đồng nhất
Trẻ có rối loạn học tập: gặp khó khăn liên tục và kéo dài, không phụ thuộc vào việc đổi thầy cô hay đổi môi trường.
Trẻ lười học: kết quả học tập tùy thuộc vào sự nghiêm khắc của thầy cô hoặc mức độ yêu thích môn học.
Không phải mọi trẻ học kém, thiếu tập trung hoặc né tránh việc học đều là “lười học”. Một số trẻ thực sự đang gặp khó khăn trong việc đọc, viết hoặc toán nhưng chưa được nhận diện và hỗ trợ đúng cách. Việc phân biệt giữa thiếu động lực học tập và rối loạn học tập cần dựa trên quá trình quan sát, đánh giá chuyên môn và mức độ ảnh hưởng của khó khăn đối với trẻ.
Thay vì chỉ trách mắng hoặc yêu cầu trẻ cố gắng hơn, cha mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân phía sau những khó khăn trong học tập. Khi được đánh giá và hỗ trợ phù hợp, trẻ có thể phát huy điểm mạnh, cải thiện những kỹ năng còn hạn chế và tự tin hơn trong quá trình học tập.
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Hotline: 0963 085 585
Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội
Email: [email protected]
Facebook: Tâm lý Happy Life
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
