Tăng động giảm chú ý (ADHD) ở trẻ là gì? Những điều cha mẹ cần hiểu đúNG

28/11/2023

ADHD không đơn giản là việc trẻ nghịch ngợm hay khó bảo. Hiểu đúng về tăng động giảm chú ý giúp cha mẹ nhận diện khó khăn của trẻ, tránh những đánh giá sai và có cách hỗ trợ phù hợp hơn trong quá trình phát triển của con.

ADHD là gì?

Rối loạn tăng động giảm chú ý (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder – ADHD) là một rối loạn phát triển thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng duy trì sự chú ý, kiểm soát hành vi và điều chỉnh mức độ hoạt động của trẻ.

Các biểu hiện ADHD thường xuất hiện từ giai đoạn phát triển sớm và có thể ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt hằng ngày cũng như các mối quan hệ của trẻ.

ADHD không phải là do trẻ cố tình không nghe lời, lười biếng hay do cha mẹ nuôi dạy chưa đúng cách. Trẻ có ADHD gặp khó khăn trong việc tự kiểm soát sự chú ý và hành vi so với trẻ cùng độ tuổi, vì vậy cần được thấu hiểu và hỗ trợ phù hợp.

Ba nhóm biểu hiện chính của ADHD

1. Khó duy trì sự chú ý (Giảm chú ý)

Trẻ có thể gặp khó khăn khi cần tập trung vào một nhiệm vụ trong thời gian dài, đặc biệt với những hoạt động cần sự kiên trì như học tập hoặc làm theo hướng dẫn.

Một số biểu hiện thường gặp:

▪️Dễ bị phân tán bởi những yếu tố xung quanh.

▪️Hay quên nhiệm vụ hoặc đồ dùng cá nhân.

▪️Khó hoàn thành công việc đã bắt đầu.

▪️Có vẻ như không chú ý khi người khác nói chuyện.

▪️Dễ mắc lỗi do bỏ sót chi tiết.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa trẻ không thể tập trung. Nhiều trẻ ADHD vẫn có khả năng tập trung tốt với những hoạt động mà trẻ yêu thích hoặc có hứng thú.

2. Tăng mức độ hoạt động (Tăng động)

Một số trẻ ADHD có mức độ hoạt động cao và gặp khó khăn trong việc điều chỉnh hành vi vận động.

Trẻ có thể:

▪️Khó ngồi yên trong thời gian dài.

▪️Thường xuyên cựa quậy tay chân.

▪️Hay chạy nhảy hoặc di chuyển trong những tình huống cần giữ trật tự.

▪️Luôn có cảm giác cần phải hoạt động.

Tuy nhiên, một trẻ năng động chưa chắc đã có ADHD. Điều quan trọng là xem xét mức độ, tần suất và ảnh hưởng của hành vi đó đến cuộc sống của trẻ.

3. Hành vi bốc đồng (Khó kiểm soát sự thôi thúc)

Trẻ ADHD có thể gặp khó khăn trong việc dừng lại, suy nghĩ trước khi hành động.

Một số biểu hiện:

▪️Trả lời khi người khác chưa nói xong.

▪️Khó chờ đến lượt.

▪️Hay ngắt lời hoặc chen ngang.

▪️Hành động nhanh mà chưa cân nhắc hậu quả.

Những hành vi này không xuất phát từ việc trẻ muốn gây khó chịu mà liên quan đến khả năng kiểm soát hành động còn hạn chế.

ADHD có phải chỉ là “trẻ nghịch” không?

Đây là một hiểu lầm phổ biến. Trẻ hiếu động bình thường vẫn có thể kiểm soát hành vi khi cần thiết, hoàn thành nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi và không gặp ảnh hưởng đáng kể trong học tập hay các mối quan hệ.

Trong khi đó, trẻ có ADHD thường gặp khó khăn kéo dài, xuất hiện ở nhiều môi trường như gia đình, trường học hoặc khi giao tiếp với bạn bè, đồng thời ảnh hưởng đến sinh hoạt và sự phát triển của trẻ.

Việc xác định ADHD cần được thực hiện thông qua quá trình đánh giá toàn diện bởi chuyên gia có chuyên môn, không chỉ dựa trên một vài biểu hiện riêng lẻ.

ADHD có những dạng nào?

Theo các tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành, ADHD thường được chia thành ba dạng:

1. Dạng giảm chú ý nổi bật: Trẻ chủ yếu gặp khó khăn trong việc tập trung, ghi nhớ và tổ chức công việc.

2. Dạng tăng động – bốc đồng nổi bật: Trẻ có nhiều biểu hiện vận động quá mức và khó kiểm soát hành động.

3. Dạng kết hợp: Trẻ có cả biểu hiện giảm chú ý và tăng động – bốc đồng.

Khi nào cha mẹ nên tìm kiếm sự hỗ trợ?

Cha mẹ nên cân nhắc tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn khi nhận thấy:

▪️Trẻ thường xuyên gặp khó khăn trong học tập hoặc sinh hoạt.

▪️Hành vi ảnh hưởng đến mối quan hệ với gia đình, thầy cô hoặc bạn bè.

▪️Trẻ khó kiểm soát cảm xúc, hành động hoặc mức độ hoạt động.

▪️Những khó khăn này kéo dài và xuất hiện ở nhiều môi trường khác nhau.

Việc đánh giá ADHD không nhằm “gắn nhãn” cho trẻ mà giúp gia đình hiểu rõ hơn về nhu cầu của con, từ đó lựa chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp.

Đồng hành cùng trẻ ADHD: Bắt đầu từ sự thấu hiểu

Trẻ ADHD không chỉ có những khó khăn mà còn có nhiều điểm mạnh riêng như sự sáng tạo, năng lượng, khả năng khám phá và tư duy linh hoạt.

Điều trẻ cần không phải là sự trách móc vì những điều chưa làm tốt, mà là sự hướng dẫn, hỗ trợ và môi trường phù hợp để phát triển. Khi cha mẹ hiểu rằng ADHD là một khó khăn trong khả năng tự điều chỉnh chứ không phải sự cố tình, việc đồng hành cùng trẻ sẽ trở nên tích cực và hiệu quả hơn.

Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có những dấu hiệu như khó tập trung, hiếu động quá mức, dễ bốc đồng hoặc gặp khó khăn trong việc kiểm soát hành vi, hãy chủ động đưa trẻ đi đánh giá với bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia tâm lý để hiểu rõ hơn về tình trạng của con. Việc đánh giá sớm giúp cha mẹ nhận diện đúng nhu cầu hỗ trợ và lựa chọn phương pháp đồng hành phù hợp.

Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, cha mẹ vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ cha mẹ trong thời gian sớm nhất.