RỐI LOẠN TRẦM CẢM DAI DẲNG LÀ GÌ?

02/08/2025

Có những người không cảm thấy mình “bị trầm cảm” theo cách mọi người thường hình dung. Họ vẫn đi làm, đi học, chăm sóc gia đình và duy trì cuộc sống hằng ngày. Nhưng trong một thời gian rất dài, họ thường xuyên cảm thấy buồn bã, mệt mỏi, thiếu năng lượng, bi quan hoặc không hài lòng với chính mình.

Nhiều người thậm chí nghĩ rằng: “Tôi vốn là người như vậy.”

Tuy nhiên, khi những biểu hiện này kéo dài dai dẳng và bắt đầu ảnh hưởng đến cuộc sống, đây có thể là một dạng trầm cảm kéo dài, được gọi là rối loạn trầm cảm dai dẳng (Persistent Depressive Disorder – PDD). Trước đây, tình trạng này thường được gọi là rối loạn khí sắc dai dẳng.

Rối loạn trầm cảm dai dẳng là gì?

Rối loạn trầm cảm dai dẳng là tình trạng khí sắc trầm buồn kéo dài trong một khoảng thời gian dài, thường không dữ dội như giai đoạn trầm cảm chủ yếu nhưng lại kéo dài và dai dẳng hơn.

Ở người trưởng thành, các triệu chứng thường kéo dài ít nhất 2 năm; ở trẻ em và thanh thiếu niên, thời gian này là ít nhất 1 năm. Trong khoảng thời gian đó, các triệu chứng không biến mất hoàn toàn trong thời gian dài.

Điều đáng chú ý là người mắc tình trạng này đôi khi vẫn có thể đi làm, đi học và duy trì các sinh hoạt thường ngày. Chính vì vậy, họ có thể không nhận ra rằng mình đang gặp một vấn đề sức khỏe tâm thần cần được quan tâm và hỗ trợ.

Những dấu hiệu thường gặp

Biểu hiện nổi bật nhất là khí sắc trầm buồn kéo dài. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, tình trạng này đôi khi biểu hiện rõ hơn qua sự cáu gắt hoặc dễ bực bội.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể gặp một số biểu hiện như:

▪️ Ăn uống thay đổi: ăn ít hơn hoặc ăn nhiều hơn.

▪️ Khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều.

▪️ Thường xuyên mệt mỏi, thiếu năng lượng.

▪️ Đánh giá thấp bản thân, cảm thấy mình không đủ tốt.

▪️ Bi quan, cảm thấy tương lai khó thay đổi hoặc cuộc sống cứ “mắc kẹt” như vậy.

▪️ Khó tập trung hoặc khó đưa ra quyết định.

Những biểu hiện này có thể không phải lúc nào cũng xuất hiện với cường độ cao. Điều khiến rối loạn trầm cảm dai dẳng trở nên đáng lưu ý chính là các triệu chứng kéo dài trong một thời gian rất lâu.

Rối loạn trầm cảm dai dẳng khác trầm cảm chủ yếu như thế nào?

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ở mức độ và thời gian kéo dài.

Giai đoạn trầm cảm chủ yếu có thể xuất hiện nhiều triệu chứng cùng lúc và ảnh hưởng đáng kể đến khả năng học tập, làm việc hoặc sinh hoạt. Trong khi đó, rối loạn trầm cảm dai dẳng thường kéo dài nhiều năm và đôi khi diễn ra âm thầm hơn.

Điều này không có nghĩa rối loạn trầm cảm dai dẳng luôn “nhẹ” hoặc ít ảnh hưởng. Một người vẫn có thể đi làm, chăm sóc gia đình nhưng phải sống trong trạng thái mệt mỏi, bi quan hoặc thiếu hứng thú trong một thời gian rất dài.

Thậm chí, một người đang có rối loạn trầm cảm dai dẳng vẫn có thể xuất hiện một giai đoạn trầm cảm nặng hơn. Khi đó, các triệu chứng có thể trở nên rõ rệt hơn và ảnh hưởng mạnh hơn đến cuộc sống.

Vì sao nhiều người không nhận ra mình đang bị trầm cảm?

Khi một trạng thái tâm lý kéo dài trong nhiều năm, con người rất dễ xem nó như một phần tính cách của mình.

Một người có thể nghĩ:

“Tôi vốn là người bi quan.”

“Tôi từ nhỏ đã ít năng lượng.”

“Cuộc sống của tôi vốn thế.”

“Ai chẳng có lúc thấy mệt mỏi.”

Chính vì đã quá quen với trạng thái này, họ có thể khó nhận ra rằng đây là một vấn đề có thể được đánh giá và điều trị. Đây cũng là một trong những lý do rối loạn trầm cảm dai dẳng có thể bị bỏ sót.

Nguyên nhân của rối loạn trầm cảm dai dẳng

Không có một nguyên nhân duy nhất giải thích cho rối loạn trầm cảm dai dẳng. Tình trạng này có thể liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố.

Đặc điểm khí chất

Một số người có xu hướng trải nghiệm cảm xúc tiêu cực mạnh hơn hoặc dễ nhìn nhận bản thân và cuộc sống theo hướng bi quan hơn.

Những trải nghiệm khó khăn kéo dài

Mất mát, chia ly, sang chấn, những trải nghiệm bất lợi trong thời thơ ấu hoặc căng thẳng kéo dài có thể liên quan đến nguy cơ xuất hiện các vấn đề trầm cảm.

Yếu tố gia đình và di truyền

Tiền sử gia đình có người mắc trầm cảm cũng có thể liên quan đến nguy cơ mắc các rối loạn trầm cảm.Tuy nhiên, không nên hiểu rằng một người có người thân từng bị trầm cảm thì chắc chắn sẽ bị trầm cảm.

Các yếu tố sinh học, tâm lý và môi trường thường tác động qua lại với nhau.

Làm thế nào để xác định có phải rối loạn trầm cảm dai dẳng hay không?

Không có một xét nghiệm máu hay xét nghiệm hình ảnh nào có thể dùng để xác định một người có rối loạn trầm cảm dai dẳng.

Việc đánh giá thường dựa vào diễn biến của các triệu chứng, thời gian kéo dài, mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống và tiền sử sức khỏe tâm thần. Chuyên gia cũng cần xem xét liệu các triệu chứng có thể được giải thích tốt hơn bởi một tình trạng sức khỏe khác, việc sử dụng chất hoặc một vấn đề tâm lý khác hay không.

Vì vậy, một bài kiểm tra trên Internet chỉ có thể giúp bạn nhận diện một số dấu hiệu đáng lưu ý, chứ không thể thay thế cho quá trình đánh giá và chẩn đoán chuyên môn.

Rối loạn trầm cảm dai dẳng có điều trị được không?

Có thể. Hướng điều trị có thể bao gồm trị liệu tâm lý, thuốc hoặc kết hợp nhiều phương pháp, tùy theo tình trạng của từng người.

Trị liệu tâm lý

Trị liệu tâm lý có thể giúp người bệnh nhận diện những kiểu suy nghĩ và hành vi liên quan đến trạng thái trầm cảm kéo dài, đồng thời xây dựng những cách ứng phó phù hợp hơn.

Một số liệu pháp thường được sử dụng gồm trị liệu nhận thức – hành vi (CBT) và trị liệu liên cá nhân (IPT). Với những người đã sống trong trạng thái trầm buồn nhiều năm, trị liệu cũng có thể giúp họ nhận ra những cách nhìn nhận về bản thân và cuộc sống đã trở nên quen thuộc nhưng không còn phù hợp.

Điều trị bằng thuốc

Bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc chống trầm cảm tùy theo mức độ triệu chứng, tiền sử và nhu cầu của người bệnh. Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi. Người bệnh không nên tự mua thuốc, tự thay đổi liều hoặc tự ngừng thuốc.

Thay đổi thói quen sinh hoạt

Những thay đổi trong sinh hoạt không thay thế điều trị chuyên môn nhưng có thể hỗ trợ quá trình phục hồi.

Có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như:

▪️Duy trì giờ ngủ và thức tương đối ổn định.

▪️Tăng dần hoạt động thể chất phù hợp.

▪️ Ăn uống đều đặn.

▪️ Xây dựng lịch sinh hoạt có cấu trúc.

▪️Duy trì kết nối với những người an toàn và có thể hỗ trợ.

▪️Chia nhỏ các mục tiêu thay vì yêu cầu bản thân phải thay đổi tất cả cùng lúc.

Khi nào nên tìm kiếm sự hỗ trợ?

Bạn nên cân nhắc gặp chuyên gia nếu trong một thời gian dài bạn thường xuyên:

▪️ Cảm thấy buồn bã hoặc trống rỗng.

▪️ Thiếu năng lượng và luôn cảm thấy mệt mỏi.

▪️ Bi quan về bản thân hoặc tương lai.

▪️ Khó tập trung và khó đưa ra quyết định.

▪️ Cảm thấy cuộc sống không có nhiều ý nghĩa hoặc mình đang “mắc kẹt”.

▪️ Gặp khó khăn trong công việc, học tập, các mối quan hệ hoặc sinh hoạt hằng ngày.

Đặc biệt, nếu xuất hiện ý nghĩ về cái chết, ý nghĩ tự sát hoặc hành vi tự làm hại bản thân, cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn ngay lập tức.

Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ bạn trong thời gian sớm nhất.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Trầm cảm ở trẻ em: Khi nào cha mẹ cần lưu ý?

Trầm cảm ở trẻ em: Khi nào cha mẹ cần lưu ý?

Thực tế, trẻ em và thanh thiếu niên cũng có thể trải qua trầm cảm, nhưng biểu hiện đôi khi không giống những gì người lớn thường hình dung.

Khi bạn đời bị trầm cảm: Làm sao để đồng hành mà không bị kiệt sức?

Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến người mắc mà còn tác động rõ rệt đến mối quan hệ.

Khi bạn đời bị trầm cảm: Làm sao để đồng hành mà không bị kiệt sức?

Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến người mắc mà còn tác động rõ rệt đến mối quan hệ.

7 dạng trầm cảm thường gặp và những điểm cần phân biệt

Trầm cảm có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, tùy thuộc vào triệu chứng, thời gian kéo dài, mức độ ảnh hưởng và hoàn cảnh xuất hiện.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI