TRẺ BAO NHIÊU TUỔI CÓ THỂ BẮT ĐẦU CHỈNH NGỌNG?

26/9/2024

Nhiều cha mẹ nhận thấy con phát âm chưa rõ, nói sai một số âm nhưng băn khoăn “Bao nhiêu tuổi thì có thể bắt đầu chỉnh ngọng?” và liệu có nên chờ trẻ lớn hơn hay không. Thực tế, không có một độ tuổi cố định áp dụng cho tất cả trẻ. Việc có cần chỉnh ngọng hay chưa phụ thuộc vào độ tuổi, loại âm trẻ phát âm sai, mức độ khó khăn và ảnh hưởng của lỗi phát âm đến giao tiếp.

Một số lỗi phát âm có thể là một phần trong quá trình phát triển tự nhiên và sẽ dần cải thiện khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, nếu trẻ nói khó hiểu, mắc nhiều lỗi phát âm, lỗi kéo dài hoặc ảnh hưởng đến việc giao tiếp, cha mẹ không nên chỉ chờ trẻ lớn mà nên cho trẻ được đánh giá để xác định mức độ khó khăn và hướng hỗ trợ phù hợp.

Trẻ bao nhiêu tuổi có thể bắt đầu chỉnh ngọng?

Theo các chuyên gia âm ngữ trị liệu, độ tuổi thích hợp nhất để bắt đầu đánh giá và chỉnh ngọng chuyên sâu cho trẻ là từ 4 đến 5 tuổi.

Dưới 3 tuổi (ngọng sinh lý): Cơ quan phát âm của trẻ (lưỡi, môi, răng, vòm họng) và phản xạ điều khiển hơi hơi chưa hoàn thiện. Trẻ nói ngọng ở giai đoạn này là hoàn toàn bình thường. Cha mẹ chỉ cần sửa nhẹ nhàng bằng cách nói mẫu chuẩn, không nên gây áp lực cho con.

Từ 3 - 4 tuổi: Khả năng ngôn ngữ của trẻ phát triển nhanh chóng. Nếu trẻ chỉ ngọng một vài âm đơn giản, cha mẹ vẫn có thể tiếp tục theo dõi và hướng dẫn tại nhà.

Từ 4 - 5 tuổi (Thời điểm vàng): Cơ quan phát âm và nhận thức ngôn ngữ của trẻ đã tương đối hoàn thiện. Trẻ đủ khả năng tập trung, lắng nghe và làm theo hướng dẫn đặt lưỡi, lấy hơi từ kỹ thuật viên. Chỉnh ngọng ở độ tuổi này sẽ giúp trẻ kịp thời chuẩn bị tâm lý và kỹ năng tốt nhất trước khi vào lớp 1.

Dấu hiệu cho thấy trẻ cần được chỉnh ngọng sớm

Cha mẹ không nên tiếp tục chờ đợi nếu nhận thấy con ở mốc 4 tuổi trở lên có các biểu hiện sau:

▪️Nói ngọng nghiêm trọng: người ngoài hoặc bạn bè cùng lứa không thể hiểu trẻ đang nói gì (chỉ có cha mẹ hiểu).

▪️Thay thế hoặc bỏ sót âm kéo dài: trẻ liên tục nói ngọng các phụ âm đầu phổ biến như L - N, R - G - D, T - TR, C - K... hoặc mất hẳn âm cuối.

▪️Tâm lý tự ti, ngại giao tiếp: trẻ bắt đầu nhận ra mình nói khác các bạn, dẫn đến sợ nói, thu mình hoặc dễ gắt gỏng khi người khác không hiểu ý mình.

▪️Có bất thường ở cơ quan phát âm: trẻ bị dính thắng lưỡi (dính dây lưỡi), sứt môi, hở van hầu, hoặc gặp khó khăn khi vận động môi/lưỡi.

Vì sao nên chỉnh ngọng cho trẻ trước khi vào lớp 1?

Việc chỉnh ngọng kịp thời mang lại những lợi ích quan trọng cho sự phát triển của trẻ:

✅ Tránh ảnh hưởng đến kỹ năng đọc - viết: trong tiếng Việt, trẻ "nói sao viết vậy". Nếu trẻ nói ngọng (ví dụ: nói "nà" thành "làm"), khi học chữ trẻ rất dễ viết sai chính tả và gặp khó khăn lúc đánh vần.

✅ Giải tỏa áp lực tâm lý: giúp trẻ tự tin phát biểu, thoải mái trò chuyện và dễ dàng hòa nhập với bạn bè khi bước vào môi trường học tập mới.

✅ Rút ngắn thời gian can thiệp: ở độ tuổi 4–5, thói quen phát âm sai chưa bị hằn sâu vào não bộ nên việc sửa ngọng sẽ nhanh và dễ dàng hơn so với khi trẻ đã lớn.

Cha mẹ nên làm gì để hỗ trợ con chỉnh ngọng tại nhà?

Không nhại lại tiếng ngọng của con: Nhiều cha mẹ thấy con nói ngọng dễ thương nên nhại lại. Điều này khiến não bộ trẻ ghi nhận đó là âm chuẩn và tiếp tục nói sai.

Nói mẫu chuẩn và chậm rãi: Khi con nói ngọng, cha mẹ không cần mắng mà chỉ cần nhắc lại câu đó một cách chuẩn xác, tròn vành rõ chữ với tốc độ chậm để con nghe rõ.

Cho con quan sát khẩu hình: Ghé sát mặt ngang tầm mắt của con, hướng dẫn con nhìn vào môi và lưỡi của cha mẹ khi phát âm các âm khó.

Đưa trẻ đi khám, đánh giá chuyên khoa: Nếu trẻ ngọng nhiều sau 4 tuổi, cha mẹ nên đưa con đến các trung tâm âm ngữ trị liệu để kiểm tra và cách chỉnh ngọng phù hợp.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI