Rất nhiều cha mẹ không khỏi lo lắng khi thấy con bước vào độ tuổi tập đi (từ 12–24 tháng) nhưng lại thường xuyên đi nhón gót (chỉ chạm đầu ngón chân xuống đất thay vì bằng phẳng cả bàn chân). Khi tìm kiếm thông tin trên mạng, cụm từ "trẻ đi nhón gót" thường gắn liền với rối loạn phổ tự kỷ, điều này càng làm cho phụ huynh thêm hoang mang.
Vậy thực sự trẻ đi nhón gót chân có phải bị tự kỷ không? Khi nào đây là hiện tượng sinh lý bình thường và khi nào cần đưa trẻ đi khám, đánh giá? Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ giải đáp thắc mắc này.
1. Đi nhón gót chân ở trẻ là gì?
Đi nhón gót chân là kiểu đi trong đó trẻ bước chủ yếu bằng phần trước của bàn chân, khiến gót chân không chạm hoặc ít chạm xuống sàn.
Biểu hiện này có thể xuất hiện theo nhiều cách:
▪️Trẻ chỉ nhón gót trong một số thời điểm, chẳng hạn khi phấn khích hoặc chạy chơi.
▪️Trẻ thường xuyên đi bằng mũi chân trong các hoạt động hằng ngày.
▪️Trẻ có thể đặt cả bàn chân xuống sàn khi được nhắc, nhưng sau đó lại tiếp tục nhón gót.
▪️Trẻ đi nhón gót ở cả hai chân hoặc chỉ một bên.
Một số trẻ mới tập đi có thể thỉnh thoảng nhón gót trong quá trình phát triển vận động. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc trẻ gặp khó khăn khi đặt gót chân xuống sàn, cha mẹ nên cho trẻ được thăm khám để xác định nguyên nhân.
2. Vì sao trẻ đi nhón gót chân?
Đi nhón gót chân có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau.
Hiện tượng sinh lý bình thường
Trong giai đoạn mới biết đi (dưới 2 tuổi), hệ thần kinh, cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng của trẻ vẫn đang hoàn thiện.
Trẻ đi nhón gót do thích thú, tò mò, muốn vươn cao hơn hoặc đơn giản là một thói quen bộc phát.
Trẻ vẫn có thể đặt phẳng bàn chân xuống đất khi được nhắc nhở, đi lại bình thường khi chạy nhảy. Hiện tượng này thường tự hết khi trẻ lớn hơn (sau 2–3 tuổi).
Nguyên nhân về cơ xương khớp / thần kinh
Co rút gân Achilles (gân gót): gân gót ngắn hơn bình thường khiến trẻ khó hạ bằng gót chân.
Bại não (Cerebral Palsy): tăng trương lực cơ chân khiến cổ chân bị kéo gập xuống.
Loạn dưỡng cơ (Muscular Dystrophy): tình trạng yếu cơ di truyền.
Dấu hiệu liên quan đến tự kỷ (ASD) hoặc rối loạn xử lý giác quan (SPD)
Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn về xử lý cảm giác: Trẻ có thể quá nhạy cảm với bề mặt sàn (sàn lạnh, thảm xù xì, bụi bẩn) nên kiễng chân để giảm tiếp xúc.
Đi nhón gót cũng là một trong những hành vi lặp đi lặp lại (stereotyped behaviors) giúp trẻ giải tỏa cảm xúc hoặc tự kích thích cảm giác bản thân.
3. Khi nào cần nghi ngờ trẻ bị tự kỷ?
Nếu trẻ chỉ đi nhón gót đơn thuần, vẫn giao tiếp tốt, vui vẻ và phát triển bình thường thì cha mẹ không cần quá lo lắng.
Tuy nhiên, nếu đi nhón gót đi kèm với các dấu hiệu cảnh báo tự kỷ dưới đây, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám, đánh giá ngay:
▪️Không giao tiếp bằng mắt
▪️Không phản ứng khi được gọi tên
▪️Chậm nói
▪️Không biết dùng ngón tay trỏ để chỉ vào đồ vật mình muốn.
▪️Không biết cười đáp lại
▪️Không khoe đồ chơi
▪️Thờ ơ, không thể hiện sự quan tâm đến người xung quanh.
▪️Hành vi lặp đi lặp lại: xoay tròn người, vỗ tay liên tục, lắc đung đưa thân mình, thích xoay bánh xe, xếp đồ chơi thành hàng dài...
▪️Nhạy cảm bất thường: sợ tiếng ồn, sợ ánh sáng mạnh, né tránh tiếp xúc cơ thể (không thích ôm bế) hoặc chỉ ăn một số loại thức ăn nhất định.
Trẻ đi nhón gót chân không đồng nghĩa với việc trẻ bị tự kỷ. Đây có thể là biểu hiện trong quá trình phát triển vận động, thói quen đi lại hoặc liên quan đến các vấn đề về cơ xương khớp và thần kinh.
Cha mẹ nên quan sát tần suất đi nhón gót và sự phát triển ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội của trẻ. Nếu trẻ thường xuyên đi nhón gót, kéo dài sau 2 tuổi hoặc có thêm dấu hiệu bất thường về phát triển, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám và đánh giá chuyên môn.
Phát hiện sớm nguyên nhân sẽ giúp trẻ được hỗ trợ đúng cách, kịp thời.
BÀI VIẾT NỔI BẬT
Trẻ không giao tiếp mắt có phải tự kỷ không?
Khi nhận thấy con ít nhìn vào mắt người đối diện, thường xuyên né tránh ánh nhìn, nhiều cha mẹ không khỏi hoang mang, lo lắng liệu con có đang mắc tự kỷ?