Nói ngọng là tình trạng khá thường gặp ở trẻ nhỏ. Một số lỗi phát âm có thể nằm trong quá trình phát triển bình thường và tự cải thiện theo tuổi. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp trẻ phát âm sai kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và cần được đánh giá chuyên môn.
Nhiều cha mẹ có tâm lý chờ đợi vì cho rằng “trẻ còn nhỏ, lớn lên sẽ tự hết”. Thực tế, nếu khó khăn về âm lời nói kéo dài mà không được nhận diện và hỗ trợ phù hợp, trẻ có thể gặp những ảnh hưởng nhất định đến giao tiếp, sự tự tin và một số kỹ năng liên quan đến ngôn ngữ.
1. Lời nói chưa rõ ràng, người khác khó hiểu
Khi trẻ thường xuyên thay thế, bỏ hoặc biến đổi một số âm trong từ, người nghe có thể khó hiểu trẻ đang nói gì. Tình trạng này có thể trở nên rõ rệt hơn khi trẻ bước vào môi trường rộng hơn như trường mầm non, trường học hoặc giao tiếp với những người không thường xuyên tiếp xúc với trẻ.
Một số trẻ vẫn giao tiếp tốt trong gia đình vì cha mẹ đã quen với cách phát âm của con. Tuy nhiên, người ngoài có thể không hiểu trẻ, khiến trẻ phải lặp lại lời nói nhiều lần hoặc phụ thuộc vào người thân để diễn đạt nhu cầu.
2. Giảm chủ động giao tiếp
Khi thường xuyên bị yêu cầu “nói lại”, “nói cho rõ” hoặc nhận thấy người khác không hiểu mình, trẻ có thể trở nên e ngại khi nói.
Một số trẻ có thể:
▪️Ít chủ động trò chuyện.
▪️Tránh trả lời câu hỏi.
▪️Ngại phát biểu trước nhóm.
▪️Sử dụng cử chỉ thay cho lời nói trong một số tình huống.
▪️Dễ thất vọng khi không thể diễn đạt điều mình muốn.
3. Lỗi phát âm có thể trở thành thói quen khó thay đổi
Phát âm không chỉ phụ thuộc vào việc trẻ “biết âm đó là gì”, mà còn liên quan đến khả năng phối hợp các cơ quan tham gia tạo lời nói và việc hình thành các mẫu âm thanh trong ngôn ngữ.
Khi trẻ đã quen với một cách phát âm sai và sử dụng cách đó trong thời gian dài, trẻ có thể tiếp tục sử dụng mẫu phát âm này một cách tự động. Khi đó, việc hỗ trợ không đơn giản là yêu cầu trẻ “nói lại cho đúng”, mà cần xác định chính xác trẻ đang gặp khó khăn ở đâu và xây dựng hoạt động can thiệp phù hợp.
4. Ảnh hưởng đến các kỹ năng xử lý âm thanh lời nói
Phát âm và khả năng nhận biết, phân biệt các âm thanh trong lời nói có mối liên hệ với nhau. Một số trẻ có khó khăn về âm lời nói đồng thời gặp khó khăn ở các kỹ năng xử lý âm thanh ngôn ngữ. Đặc biệt khi trẻ lớn hơn và bắt đầu học đọc - viết, các kỹ năng như nhận biết âm trong từ, phân biệt âm và thao tác với các đơn vị âm thanh của ngôn ngữ trở nên quan trọng.
5. Khó khăn khi tham gia các hoạt động học tập và giao tiếp ở trường
Khi trẻ đi học, yêu cầu giao tiếp tăng lên đáng kể. Trẻ cần trả lời câu hỏi, kể chuyện, mô tả sự vật, tương tác với giáo viên và bạn bè. Nếu lời nói khó hiểu, trẻ có thể gặp trở ngại trong việc thể hiện suy nghĩ và tham gia các hoạt động bằng ngôn ngữ.
Đánh giá chuyên môn giúp xác định cụ thể các lỗi phát âm, mức độ ảnh hưởng đến khả năng hiểu lời nói và xem xét những khó khăn ngôn ngữ đi kèm. Từ đó, chuyên gia có thể xác định trẻ có cần can thiệp hay phù hợp với việc theo dõi, hướng dẫn cha mẹ hỗ trợ tại nhà.
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Hotline: 0963 085 585
Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội