CHỨNG SỢ KHOẢNG TRỐNG: NỖI SỢ KHIẾN BẠN KHÔNG DÁM ĐI RA NGOÀI

12/11/2023

Chứng sợ khoảng rộng (Agoraphobia) là một rối loạn lo âu trong đó một người cảm thấy sợ hãi hoặc lo âu rõ rệt khi ở trong những tình huống mà họ cho rằng việc rời đi, tìm kiếm sự hỗ trợ hoặc được giúp đỡ có thể khó khăn nếu xuất hiện các triệu chứng khó chịu hoặc nguy hiểm. Vì vậy, một người có thể dần hạn chế việc ra khỏi nhà, đi phương tiện công cộng, đến nơi đông người hoặc ở những nơi xa nơi mình cảm thấy an toàn.

Chứng sợ khoảng rộng là gì?

Chứng sợ khoảng rộng không đơn thuần là sợ những nơi rộng lớn hay không gian mở. Nỗi sợ thường liên quan đến khả năng không thể thoát khỏi tình huống hoặc không nhận được sự hỗ trợ khi cần thiết.

Các tình huống có thể gây lo âu bao gồm sử dụng phương tiện giao thông công cộng, ở nơi đông người, đứng trong hàng hoặc giữa đám đông, ở trong không gian kín như cửa hàng hoặc rạp chiếu phim, đứng ngoài trời xa nhà hoặc phải ở một mình bên ngoài nhà.

Một người có thể vẫn cố gắng đối mặt với những tình huống này nhưng trải qua mức độ lo âu cao, hoặc chủ động né tránh chúng. Theo thời gian, việc né tránh có thể khiến phạm vi hoạt động ngày càng thu hẹp.

Các dấu hiệu cảnh báo của chứng sợ khoảng rộng

▪️ Lo lắng khi ở ngoài những nơi quen thuộc: Cảm thấy căng thẳng, bất an khi phải rời khỏi nhà hoặc đến những địa điểm mà mình không quen thuộc.

▪️ Sợ những nơi khó rời đi: Lo lắng khi ở trên phương tiện công cộng, trong thang máy, rạp chiếu phim, cửa hàng, giữa đám đông hoặc những nơi mà việc rời đi có thể khó khăn.

▪️ Sợ không nhận được sự hỗ trợ khi cần: Lo rằng nếu xuất hiện chóng mặt, khó thở, tim đập nhanh, hoảng sợ hoặc các triệu chứng khó chịu khác thì sẽ không có ai giúp đỡ kịp thời.

▪️ Thường xuyên né tránh: Hạn chế đi xa, không sử dụng phương tiện công cộng, tránh nơi đông người hoặc từ chối những hoạt động phải rời khỏi nhà.

▪️ Phụ thuộc vào người đi cùng: Chỉ cảm thấy an toàn khi có người thân hoặc một người quen đi cùng trong những tình huống gây lo âu.

▪️ Phạm vi hoạt động ngày càng thu hẹp: Dần thay đổi lịch trình, lựa chọn địa điểm hoặc từ bỏ các hoạt động học tập, công việc, xã hội để tránh những tình huống gây sợ.

▪️ Lo âu kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống: Nỗi sợ không chỉ xuất hiện nhất thời mà kéo dài, gây đau khổ đáng kể hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc, học tập và các mối quan hệ.

Nguyên nhân của chứng sợ khoảng rộng

▪️ Trải nghiệm gây sợ hãi: Chứng sợ khoảng rộng có thể xuất hiện sau một trải nghiệm khiến một người cảm thấy mất kiểm soát hoặc khó nhận được sự hỗ trợ, chẳng hạn như từng lên cơn hoảng sợ ở nơi công cộng, bị mắc kẹt hoặc gặp sự cố khi đang di chuyển.

▪️ Cơn hoảng sợ hoặc các triệu chứng cơ thể: Ở một số người, chứng sợ khoảng rộng bắt đầu sau những lần xuất hiện các triệu chứng như tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt hoặc hoảng sợ. Từ đó, họ có thể lo rằng những triệu chứng này sẽ tái diễn ở những nơi khó rời đi hoặc khó tìm kiếm sự giúp đỡ.

▪️ Học tập và củng cố hành vi né tránh: Khi né tránh một tình huống gây lo âu, cảm giác nhẹ nhõm sau đó có thể khiến hành vi né tránh được củng cố. Nếu vòng lặp này tiếp tục, phạm vi những nơi hoặc tình huống mà một người cảm thấy an toàn có thể ngày càng thu hẹp.

▪️ Yếu tố cá nhân và môi trường: Khí chất, mức độ nhạy cảm với lo âu, những trải nghiệm trong quá khứ và môi trường sống có thể cùng tham gia vào quá trình hình thành và duy trì chứng sợ khoảng rộng. Không có một nguyên nhân duy nhất giải thích cho tất cả các trường hợp.

Tiêu chuẩn chẩn đoán chứng sợ khoảng rộng theo ICD 11

▪️ Sợ hãi hoặc lo âu rõ rệt và quá mức: Nỗi sợ hoặc lo âu xuất hiện khi một người ở trong hoặc dự đoán phải ở trong nhiều tình huống mà việc thoát khỏi có thể khó khăn hoặc không có sự hỗ trợ khi cần thiết. Các tình huống có thể bao gồm sử dụng phương tiện giao thông công cộng, ở nơi đông người, không gian mở, không gian kín hoặc ở một mình bên ngoài nhà.

▪️ Lo sợ những hậu quả tiêu cực cụ thể: Nỗi sợ thường liên quan đến khả năng xuất hiện cơn hoảng sợ hoặc các triệu chứng cơ thể gây mất khả năng kiểm soát, khó chịu hoặc xấu hổ mà một người cho rằng sẽ khó xử lý nếu không thể rời khỏi nơi đó hoặc không có người hỗ trợ.

▪️ Né tránh hoặc chịu đựng trong trạng thái lo âu cao: Một người có thể chủ động né tránh những tình huống gây sợ, chỉ đối mặt khi có người mà họ tin tưởng đi cùng hoặc vẫn ở trong tình huống đó nhưng phải chịu đựng với mức độ sợ hãi, lo âu cao.

▪️ Tính dai dẳng: Các triệu chứng kéo dài ít nhất vài tháng, thay vì chỉ xuất hiện nhất thời trong một số tình huống.

▪️ Gây đau khổ hoặc suy giảm chức năng đáng kể: Nỗi sợ, lo âu hoặc hành vi né tránh gây đau khổ đáng kể hoặc ảnh hưởng đến các lĩnh vực quan trọng như đời sống cá nhân, gia đình, xã hội, học tập hoặc công việc.

Lưu ý: Chứng sợ khoảng rộng và rối loạn hoảng sợ là hai chẩn đoán riêng biệt trong ICD-11 và có thể đồng thời xuất hiện. Vì vậy, không cần phải có rối loạn hoảng sợ mới được chẩn đoán chứng sợ khoảng rộng.

Điều trị hội chứng sợ khoảng trống như thế nào?

Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT)

Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) là một phương pháp điều trị quan trọng. Trong CBT, kỹ thuật phơi nhiễmcó thể được sử dụng để giúp một người từng bước đối mặt với những tình huống gây lo âu, giảm hành vi né tránh và xây dựng khả năng đối phó với cảm giác lo âu.

Tùy vào mức độ triệu chứng và các vấn đề đi kèm, chuyên gia có thể cân nhắc kết hợp các hình thức hỗ trợ khác. Việc điều trị cũng cần xem xét các tình trạng đồng diễn, chẳng hạn như rối loạn hoảng sợ hoặc các rối loạn lo âu khác.

Khi nào nên tìm kiếm hỗ trợ?

Nên cân nhắc tìm kiếm hỗ trợ khi nỗi sợ khiến một người ngày càng hạn chế việc ra khỏi nhà, tránh sử dụng phương tiện giao thông, không thể đi học hoặc đi làm, hạn chế các mối quan hệ và hoạt động xã hội, hoặc phụ thuộc nhiều vào người khác để cảm thấy an toàn.

Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Rối loạn lo âu là gì?

Rối loạn lo âu là một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến, có thể xuất hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành.

Hiểu về rối loạn lo âu xã hội

Người mắc rối loạn này thường cảm thấy lo âu rõ rệt trong các tình huống xã hội, đặc biệt khi cho rằng mình có thể bị người khác quan sát, đánh giá hoặc nhận xét tiêu cực.

Ám ảnh sợ đặc hiệu: Khi nỗi sợ chi phối cuộc sống

Khi nỗi sợ trở nên quá mức so với mức độ nguy hiểm thực tế, kéo dài và khiến một người thường xuyên né tránh đối tượng hoặc tình huống đó.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI