HIỂU VỀ RỐI LOẠN LO ÂU XÃ HỘI

12/11/2023

Lo âu khi phải giao tiếp, phát biểu trước đám đông hoặc gặp người lạ là trải nghiệm khá phổ biến. Tuy nhiên, ở một số người, nỗi sợ bị đánh giá hoặc xấu hổ trở nên dai dẳng và mạnh đến mức ảnh hưởng đáng kể đến học tập, công việc, các mối quan hệ và sinh hoạt hằng ngày. Khi đó, tình trạng này có thể liên quan đến rối loạn lo âu xã hội (Social Anxiety Disorder).

Rối loạn lo âu xã hội không đơn thuần là sự nhút nhát hay thiếu tự tin. Người mắc rối loạn này thường cảm thấy lo âu rõ rệt trong các tình huống xã hội, đặc biệt khi cho rằng mình có thể bị người khác quan sát, đánh giá hoặc nhận xét tiêu cực.

Rối loạn lo âu xã hội là gì?

Rối loạn lo âu xã hội là một rối loạn lo âu trong đó người bệnh có sự sợ hãi hoặc lo âu đáng kể trước các tình huống xã hội, đặc biệt những tình huống có khả năng bị người khác chú ý hoặc đánh giá.

Nỗi sợ có thể xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh như nói chuyện với người khác, gặp người lạ, phát biểu trong lớp, thuyết trình, tham gia các hoạt động nhóm, ăn uống trước mặt người khác hoặc thực hiện một nhiệm vụ khi có người quan sát.

Người bệnh thường lo rằng mình sẽ thể hiện không phù hợp, mắc lỗi, trở nên lúng túng hoặc bị người khác đánh giá tiêu cực. Vì vậy, họ có thể chủ động né tránh các tình huống xã hội hoặc cố gắng chịu đựng chúng với mức độ lo âu cao.

Rối loạn lo âu xã hội biểu hiện như thế nào?

Nhận thức

▪️ Quá tập trung vào cách bản thân đang thể hiện trước người khác.

▪️ Lo lắng bị đánh giá, chỉ trích hoặc cho rằng mình kém cỏi.

▪️ Sau các tình huống xã hội, thường suy nghĩ lại nhiều lần về những gì đã nói hoặc làm.

Cơ thể

▪️ Tim đập nhanh.

▪️ Run, đỏ mặt, đổ mồ hôi.

▪️ Khó thở, căng cơ.

▪️ Buồn nôn hoặc cảm giác đầu óc trống rỗng.

▪️ Lo sợ người khác nhận thấy các biểu hiện lo âu của mình.

Hành vi

▪️ Tránh giao tiếp bằng mắt.

▪️ Hạn chế phát biểu hoặc bày tỏ ý kiến.

▪️ Từ chối các buổi gặp gỡ.

▪️ Tránh thuyết trình hoặc các tình huống phải thể hiện trước đám đông.

▪️ Lựa chọn những hình thức giao tiếp ít phải tiếp xúc trực tiếp.

▪️ Một số người vẫn tham gia các tình huống xã hội nhưng phải chịu đựng mức độ lo âu đáng kể.

Vì sao rối loạn lo âu xã hội xảy ra?

Rối loạn lo âu xã hội thường không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Nhiều yếu tố có thể cùng tham gia, bao gồm đặc điểm khí chất, yếu tố di truyền, quá trình phát triển, trải nghiệm xã hội và môi trường sống.

Những trải nghiệm như bị chế giễu, bắt nạt, bị chỉ trích hoặc có những lần tương tác xã hội gây xấu hổ có thể góp phần hình thành nỗi sợ bị đánh giá. Tuy nhiên, việc từng trải qua những sự kiện này không đồng nghĩa chắc chắn sẽ phát triển thành rối loạn lo âu xã hội.

Ở một số trường hợp, người bệnh dần hình thành những niềm tin tiêu cực về bản thân, chẳng hạn cho rằng mình kém cỏi, dễ mắc lỗi hoặc người khác luôn chú ý đến khuyết điểm của mình. Những cách diễn giải này có thể làm tăng lo âu và thúc đẩy hành vi né tránh.

Rối loạn lo âu xã hội ảnh hưởng như thế nào?

Khi kéo dài, lo âu xã hội có thể khiến một người thu hẹp đáng kể các hoạt động của mình. Trẻ em và thanh thiếu niên có thể ngại phát biểu, làm việc nhóm hoặc tham gia các hoạt động ở trường. Ở người trưởng thành, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến giao tiếp tại nơi làm việc, xây dựng các mối quan hệ và khả năng tham gia các hoạt động xã hội.

Việc liên tục né tránh những tình huống gây lo âu cũng có thể duy trì nỗi sợ theo thời gian. Khi không có cơ hội trải nghiệm rằng tình huống xã hội có thể diễn ra an toàn hoặc ít nghiêm trọng hơn dự đoán khiến người mắc có thể tiếp tục tin rằng việc né tránh là cần thiết.

Điều trị như thế nào?

Liệu pháp nhận thức–hành vi (CBT) là một trong những phương pháp tâm lý được sử dụng phổ biến trong điều trị rối loạn lo âu xã hội. Trị liệu tập trung vào việc nhận diện những suy nghĩ và dự đoán tiêu cực về bản thân cũng như phản ứng của người khác, đồng thời điều chỉnh những cách diễn giải không phù hợp.

Một thành phần quan trọng khác là phơi nhiễm (exposure). Người có rối loạn lo âu xã hội được hỗ trợ từng bước tiếp cận những tình huống xã hội gây lo âu thay vì liên tục né tránh. Quá trình này giúp họ có thêm trải nghiệm thực tế và giảm dần sự sợ hãi đối với các tình huống hoặc cảm giác mà trước đây họ cố gắng tránh né.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc, đặc biệt khi triệu chứng ở mức độ vừa đến nặng hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến chức năng. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên đánh giá chuyên môn và đặc điểm cụ thể của từng người.

Khi nào nên tìm kiếm hỗ trợ?

Bạn nên cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần khi nỗi sợ giao tiếp và bị đánh giá kéo dài, thường xuyên dẫn đến né tránh hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến học tập, công việc, các mối quan hệ và những hoạt động vốn quan trọng với mình.

Đặc biệt, nếu một người liên tục từ chối các cơ hội học tập, công việc hoặc giao tiếp chỉ vì lo sợ bị đánh giá, việc đánh giá chuyên môn có thể giúp xác định liệu đây là sự nhút nhát thông thường, lo âu xã hội hay một vấn đề tâm lý khác.

Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Rối loạn lo âu là gì?

Rối loạn lo âu là một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến, có thể xuất hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành.

Rối loạn lo âu lan tỏa: Những điều cần biết

Rối loạn lo âu lan tỏa (Generalized Anxiety Disorder – GAD) là một dạng rối loạn lo âu đặc trưng bởi tình trạng lo lắng quá mức và khó kiểm soát về nhiều vấn đề trong cuộc sống.

Rối loạn hoảng sợ: Nhận biết, chẩn đoán và điều trị

Rối loạn hoảng sợ (Panic Disorder) là một dạng rối loạn lo âu, đặc trưng bởi những cơn hoảng sợ tái diễn và thường xuất hiện bất ngờ, đi kèm cảm giác sợ hãi hoặc khó chịu dữ dội cùng nhiều triệu chứng về thể chất.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI