RỐI LOẠN HOẢNG SỢ: NHẬN BIẾT, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

12/11/2023

Rối loạn hoảng sợ (Panic Disorder) là một dạng rối loạn lo âu, đặc trưng bởi những cơn hoảng sợ tái diễn và thường xuất hiện bất ngờ, đi kèm cảm giác sợ hãi hoặc khó chịu dữ dội cùng nhiều triệu chứng về thể chất. Cơn hoảng sợ có thể xuất hiện ngay cả khi không có nguy hiểm rõ ràng và đôi khi xảy ra trong những tình huống người bệnh không dự đoán trước.

Một cơn hoảng sợ đơn lẻ không đồng nghĩa với rối loạn hoảng sợ. Rối loạn được đặc trưng không chỉ bởi các cơn hoảng sợ tái diễn mà còn bởi sự lo lắng kéo dài về việc cơn tiếp theo có thể xảy ra hoặc những thay đổi trong hành vi nhằm tránh các cơn hoảng sợ.

Cơn hoảng sợ là gì?

Cơn hoảng sợ (panic attack) là một giai đoạn xuất hiện đột ngột của sợ hãi hoặc khó chịu dữ dội, thường tăng nhanh đến mức cao trong thời gian ngắn. Cơn có thể xuất hiện bất ngờ hoặc xảy ra trong một tình huống nhất định.

Trong cơn hoảng sợ, cơ thể có thể xuất hiện các phản ứng mạnh như tim đập nhanh, khó thở, run, đổ mồ hôi hoặc chóng mặt. Những triệu chứng này đôi khi khiến người bệnh nghĩ rằng mình đang gặp một vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe, chẳng hạn như sắp ngất, mất kiểm soát hoặc có vấn đề về tim.

Một số biểu hiện cơ thể thường gặp gồm:

▪️ Tim đập nhanh hoặc đánh trống ngực.

▪️ Đổ mồ hôi, run hoặc cảm giác ớn lạnh.

▪️ Khó thở hoặc cảm giác nghẹt, nghẹn.

▪️ Đau hoặc khó chịu ở ngực.

▪️ Chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác mất vững.

▪️ Cảm giác tê hoặc châm chích.

▪️ Buồn nôn hoặc khó chịu ở bụng.

▪️ Cảm giác mất kiểm soát.

▪️ Sợ mình sắp chết hoặc sắp xảy ra một điều nghiêm trọng.

Các triệu chứng có thể khiến người bệnh cảm thấy tình trạng rất nguy hiểm. Tuy nhiên, một cơn hoảng sợ tự thân thường không gây nguy hiểm đến tính mạng.

Triệu chứng của rối loạn hoảng sợ

Rối loạn hoảng sợ được phân biệt với một cơn hoảng sợ đơn lẻ bởi sự tái diễn của các cơn hoảng sợ bất ngờ và những thay đổi kéo dài sau đó.

Các biểu hiện đặc trưng gồm:

▪️ Các cơn hoảng sợ tái diễn và bất ngờ: những cơn sợ hãi hoặc khó chịu dữ dội xuất hiện lặp lại, trong đó có những cơn không gắn với một tình huống nguy hiểm rõ ràng.

▪️ Lo lắng kéo dài về cơn hoảng sợ tiếp theo: thường xuyên suy nghĩ hoặc lo sợ rằng cơn hoảng sợ sẽ quay trở lại.

▪️ Lo lắng về ý nghĩa của triệu chứng: sợ rằng các triệu chứng trong cơn là dấu hiệu của một bệnh nghiêm trọng, mất kiểm soát hoặc một vấn đề nguy hiểm khác.

▪️ Thay đổi hành vi để phòng tránh cơn hoảng sợ: hạn chế đi ra ngoài, tránh vận động, tránh những địa điểm từng xuất hiện cơn hoảng sợ hoặc luôn cần có người đi cùng.

▪️ Ảnh hưởng đến sinh hoạt: sự lo lắng và né tránh làm hạn chế hoạt động hằng ngày, công việc, học tập hoặc các mối quan hệ.

Chẩn đoán rối loạn hoảng sợ

Sau ít nhất một cơn, người bệnh có thể xuất hiện một hoặc cả hai biểu hiện sau trong ít nhất 1 tháng:

▪️ Lo lắng hoặc bận tâm kéo dài về khả năng xuất hiện các cơn hoảng sợ tiếp theo hoặc những hậu quả có thể xảy ra từ cơn hoảng sợ, chẳng hạn như sợ mất kiểm soát, gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hoặc không thể xử lý được tình huống.

▪️ Thay đổi đáng kể trong hành vi liên quan đến các cơn hoảng sợ, chẳng hạn như né tránh vận động, thay đổi sinh hoạt hoặc tránh những địa điểm và tình huống mà người bệnh cho rằng có thể khiến cơn hoảng sợ xảy ra.

Các triệu chứng không được giải thích tốt hơn bởi tác động của chất hoặc thuốc, một tình trạng sức khỏe khác hay một rối loạn tâm thần khác. Vì vậy, chẩn đoán cần được thực hiện thông qua đánh giá chuyên môn thay vì chỉ dựa trên sự xuất hiện của một vài triệu chứng hoảng sợ.

Nguyên nhân của rối loạn hoảng sợ

Chưa có một nguyên nhân duy nhất giải thích sự xuất hiện của rối loạn hoảng sợ. Tình trạng này có thể liên quan đến sự tương tác giữa yếu tố sinh học, di truyền, hoạt động của hệ thống phản ứng sợ hãi và các yếu tố căng thẳng từ môi trường. Rối loạn hoảng sợ cũng có xu hướng xuất hiện ở một số gia đình.

Một yếu tố quan trọng trong rối loạn hoảng sợ là cách một người diễn giải các cảm giác cơ thể. Chẳng hạn, khi nhận thấy tim đập nhanh, một người có thể diễn giải ngay rằng mình đang gặp nguy hiểm nghiêm trọng. Cách diễn giải này có thể làm tăng sợ hãi, từ đó kích hoạt thêm các phản ứng cơ thể và khiến cảm giác hoảng sợ tiếp tục tăng lên.

Theo thời gian, con người có thể trở nên đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi nhỏ của cơ thể và bắt đầu né tránh những tình huống mà họ cho rằng có thể gây ra cơn hoảng sợ.

Điều trị rối loạn hoảng sợ như thế nào?

Trị liệu tâm lý

Các liệu pháp tâm lý đối với rối loạn lo âu, bao gồm rối loạn hoảng sợ, thường kết hợp các kỹ thuật thư giãn như chánh niệm, thiền, tập thể dục và thở chậm để giảm lo âu và hỗ trợ quá trình trị liệu.

Liệu pháp nhận thức–hành vi (CBT) là một trong những phương pháp có hiệu quả đối với rối loạn hoảng sợ. CBT giúp nhận diện mối liên hệ giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành vi, từ đó điều chỉnh những diễn giải sai lệch về các triệu chứng cơ thể. Chẳng hạn, cảm giác đau ngực có thể được diễn giải thành dấu hiệu của một cơn nhồi máu cơ tim, làm gia tăng lo âu và hoảng sợ. Trong trị liệu, người mắc rối loạn hoảng sợ học cách nhận diện và điều chỉnh những suy nghĩ này, đồng thời từng bước tiếp xúc với các cảm giác hoặc tình huống gây lo âu để giảm sự sợ hãi và né tránh.

Điều trị bằng thuốc

Việc dùng thuốc cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi, dựa trên tần suất cơn hoảng sợ, mức độ ảnh hưởng, các bệnh lý đi kèm và khả năng đáp ứng của từng người. Một số thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là SSRI và SNRI, có thể được chỉ định nhằm giảm xu hướng xuất hiện cơn hoảng sợ và mức độ lo âu nền.

Benzodiazepine có thể đem lại tác dụng tương đối nhanh trong một số tình huống, nhưng việc sử dụng kéo dài có thể dẫn đến dung nạp, lệ thuộc và khó ngừng thuốc. Vì vậy, nhóm thuốc này thường chỉ được cân nhắc trong những trường hợp cụ thể, với thời gian giới hạn và dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.

Khi nào nên tìm kiếm hỗ trợ?

Nếu các cơn hoảng sợ tái diễn, xuất hiện bất ngờ, khiến bạn thường xuyên lo sợ về cơn tiếp theo hoặc bắt đầu thay đổi cách sinh hoạt để tránh cơn, bạn nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần.

Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Rối loạn lo âu là gì?

Rối loạn lo âu là một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến, có thể xuất hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành.

Rối loạn lo âu lan tỏa: Những điều cần biết

Rối loạn lo âu lan tỏa (Generalized Anxiety Disorder – GAD) là một dạng rối loạn lo âu đặc trưng bởi tình trạng lo lắng quá mức và khó kiểm soát về nhiều vấn đề trong cuộc sống.

Hiểu về rối loạn lo âu xã hội

Người mắc rối loạn này thường cảm thấy lo âu rõ rệt trong các tình huống xã hội, đặc biệt khi cho rằng mình có thể bị người khác quan sát, đánh giá hoặc nhận xét tiêu cực.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE

LIÊN HỆ

LIÊN HỆ

Hotline: 0963 085 585

Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội

Facebook: Tâm lý Happy Life

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI

KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI