TÌM HIỂU VỀ STRESS Ở HỌC SINH
12/11/2023
Stress là phản ứng tự nhiên của cơ thể và tâm lý khi một người phải đối mặt với những yêu cầu, thay đổi hoặc tình huống được cảm nhận là khó khăn. Ở học sinh, stress có thể xuất hiện trước kỳ thi, khi khối lượng bài tập tăng lên, khi gặp khó khăn trong quan hệ bạn bè hoặc khi phải thích nghi với một môi trường mới.
Một mức độ stress nhất định có thể giúp học sinh tập trung và chuẩn bị tốt hơn cho nhiệm vụ. Tuy nhiên, khi stress xuất hiện quá thường xuyên, kéo dài hoặc vượt quá khả năng ứng phó của học sinh, nó có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, sức khỏe thể chất, việc học và các mối quan hệ.
Stress ở học sinh là gì?
Stress ở học sinh là phản ứng về mặt cảm xúc, nhận thức, thể chất và hành vi trước những yêu cầu hoặc áp lực mà học sinh cảm nhận là khó khăn hoặc vượt quá nguồn lực hiện có của mình.
Nguồn gây stress có thể đến từ trường học, gia đình, bạn bè hoặc chính những kỳ vọng mà học sinh đặt ra cho bản thân. Cùng một tình huống nhưng mức độ stress có thể khác nhau giữa các học sinh tùy thuộc vào độ tuổi, đặc điểm cá nhân, trải nghiệm trước đó và sự hỗ trợ mà các em nhận được.
Stress vì vậy không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của một vấn đề tâm lý. Điều cần quan tâm là mức độ, thời gian kéo dài và ảnh hưởng của stress đối với cuộc sống của học sinh.
Những nguyên nhân thường gặp gây stress ở học sinh
1. Áp lực học tập
Khối lượng bài tập lớn, lịch học dày, kỳ thi, điểm số và áp lực thành tích có thể khiến học sinh cảm thấy quá tải. Với một số em, nỗi lo không đạt được kỳ vọng của cha mẹ, giáo viên hoặc chính bản thân cũng có thể trở thành nguồn stress đáng kể.
2. Kỳ thi và đánh giá
Các bài kiểm tra, kỳ thi chuyển cấp hoặc những kỳ đánh giá quan trọng thường đi kèm với áp lực về kết quả. Học sinh có thể lo lắng về việc thất bại, sợ điểm thấp hoặc cảm thấy kết quả học tập quyết định giá trị của bản thân.
3. Quan hệ bạn bè
Mâu thuẫn với bạn, bị từ chối, khó kết bạn, bị cô lập hoặc trải nghiệm bắt nạt đều có thể tạo ra stress. Đối với học sinh, những vấn đề trong quan hệ đồng trang lứa đôi khi có ảnh hưởng rất lớn vì nhu cầu được thuộc về một nhóm bạn ngày càng trở nên quan trọng trong quá trình phát triển.
4. Những thay đổi trong gia đình
Mâu thuẫn gia đình, cha mẹ ly thân hoặc ly hôn, chuyển nhà, thay đổi trường học, sự xuất hiện của thành viên mới trong gia đình hoặc những khó khăn kinh tế đều có thể tạo thêm áp lực cho học sinh.
5. Kỳ vọng đối với bản thân
Không phải mọi áp lực đều đến từ bên ngoài. Một số học sinh đặt ra tiêu chuẩn rất cao cho bản thân, sợ mắc lỗi hoặc khó chấp nhận kết quả chưa đạt như mong muốn. Khi đó, ngay cả những nhiệm vụ bình thường cũng có thể trở thành nguồn stress.
Biểu hiện của stress ở học sinh
Stress có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau. Một học sinh không nhất thiết phải nói rằng mình “đang bị stress” mới có thể đang gặp khó khăn.
1. Thay đổi về cảm xúc
▪️ Dễ cáu gắt hoặc nổi nóng hơn bình thường.
▪️ Cảm thấy căng thẳng, bồn chồn hoặc khó thư giãn.
▪️ Dễ buồn, thất vọng hoặc nhạy cảm.
▪️ Cảm thấy quá tải trước những nhiệm vụ hằng ngày.
▪️ Thường xuyên lo lắng về trường học, điểm số hoặc các mối quan hệ.
2. Thay đổi về nhận thức
▪️ Khó tập trung vào bài học.
▪️ Khó ghi nhớ thông tin.
▪️ Thường xuyên suy nghĩ về những vấn đề gây áp lực.
▪️ Có xu hướng nghĩ rằng mình không thể hoàn thành nhiệm vụ.
▪️ Khó đưa ra quyết định hoặc giải quyết vấn đề.
3. Biểu hiện về cơ thể
▪️ Đau đầu.
▪️ Đau bụng hoặc khó chịu ở bụng.
▪️ Căng cơ.
▪️ Tim đập nhanh.
▪️ Mệt mỏi.
▪️ Khó ngủ hoặc thay đổi nhu cầu ngủ.
▪️ Thay đổi cảm giác thèm ăn.
Những triệu chứng này không chỉ do stress gây ra. Nếu biểu hiện kéo dài hoặc nghiêm trọng, học sinh vẫn cần được đánh giá về các nguyên nhân sức khỏe thể chất phù hợp.
4. Thay đổi về hành vi
▪️ Trì hoãn hoặc né tránh việc học.
▪️ Không muốn đến trường.
▪️ Thu mình, ít giao tiếp.
▪️ Dễ xảy ra xung đột với người khác.
▪️ Giảm tham gia các hoạt động trước đây từng yêu thích.
▪️ Thay đổi đáng kể thói quen ngủ, ăn uống hoặc sinh hoạt.
Stress thông thường và stress cần được quan tâm khác nhau như thế nào?
Stress không phải lúc nào cũng tiêu cực. Trước một bài kiểm tra quan trọng, chẳng hạn, một mức độ căng thẳng nhất định có thể khiến học sinh chú ý hơn đến việc chuẩn bị và hoàn thành nhiệm vụ.
Điều đáng quan tâm là khi stress kéo dài, xuất hiện với cường độ cao hoặc khiến học sinh khó thực hiện những hoạt động thường ngày.
Có thể đặc biệt lưu ý khi học sinh thường xuyên:
▪️ Cảm thấy quá tải hoặc không thể kiểm soát áp lực.
▪️ Mất ngủ hoặc mệt mỏi kéo dài.
▪️ Né tránh trường học hoặc việc học.
▪️ Không còn hứng thú với các hoạt động trước đây.
▪️ Kết quả học tập hoặc khả năng tham gia lớp học thay đổi rõ rệt.
▪️ Gặp nhiều khó khăn trong quan hệ với gia đình hoặc bạn bè.
▪️ Có những hành vi gây tổn hại cho bản thân hoặc nói về việc không muốn sống.
Trong những trường hợp này, thay vì chỉ yêu cầu trẻ “cố gắng hơn” hoặc “đừng suy nghĩ nhiều”, nên tìm hiểu nguyên nhân và mức độ khó khăn mà học sinh đang trải qua.
Cha mẹ có thể làm gì khi con đang bị stress?
Lắng nghe để hiểu nguồn áp lực
Trước tiên, cha mẹ nên tìm hiểu điều gì đang khiến con căng thẳng. Có thể bắt đầu bằng những câu hỏi cụ thể như: “Dạo này điều gì ở trường làm con thấy mệt không?”
Việc lắng nghe không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải đồng ý với mọi suy nghĩ của trẻ. Mục tiêu ban đầu là hiểu được trải nghiệm của con trước khi cùng con tìm cách giải quyết.
Giúp con chia nhỏ vấn đề
Khi có quá nhiều nhiệm vụ cùng lúc, học sinh có thể cảm thấy mọi thứ đều vượt quá khả năng. Cha mẹ có thể cùng con xác định vấn đề nào cần giải quyết trước, nhiệm vụ nào có thể thực hiện từng bước và việc gì có thể tạm thời chưa cần ưu tiên.
Xem xét lại kỳ vọng
Nếu trẻ thường xuyên căng thẳng vì điểm số hoặc thành tích, cha mẹ có thể xem xét liệu kỳ vọng hiện tại có phù hợp với khả năng, hoàn cảnh và nhu cầu của trẻ hay không.
Điều này không có nghĩa là hạ thấp kỳ vọng, mà là giúp trẻ hướng đến những mục tiêu phù hợp và có khả năng đạt được, đồng thời ghi nhận cả quá trình nỗ lực.
Duy trì những thói quen sinh hoạt cơ bản
Giấc ngủ đủ, vận động thể chất, ăn uống tương đối ổn định, thời gian nghỉ ngơi và cơ hội kết nối với người khác đều có vai trò trong khả năng ứng phó với stress. Đặc biệt, khi đang chịu áp lực học tập, học sinh vẫn cần có thời gian nghỉ ngơi thay vì liên tục kéo dài thời gian học.
Phối hợp với nhà trường
Nếu nguồn stress liên quan đến giáo viên, bạn bè, bắt nạt, khối lượng học tập hoặc môi trường trường học, cha mẹ có thể trao đổi với giáo viên và bộ phận hỗ trợ tâm lý học đường để xác định những thay đổi cần thiết.
Sức khỏe tâm thần học đường cần được quan tâm như thế nào?
Không phải mọi trường hợp stress đều cần trị liệu tâm lý. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng kéo dài, ngày càng nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến học tập, giấc ngủ, sức khỏe, quan hệ xã hội và sinh hoạt hằng ngày, học sinh có thể cần được đánh giá bởi chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ phù hợp.
Đặc biệt, khi học sinh có hành vi tự làm tổn thương, ý nghĩ tự sát hoặc những biểu hiện cho thấy nguy cơ đối với sự an toàn của bản thân, cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn càng sớm càng tốt.
Stress là một phần có thể xuất hiện trong quá trình trưởng thành. Điều quan trọng không phải là giúp học sinh hoàn toàn không gặp stress, mà là giúp các em nhận diện nguồn áp lực, phát triển cách ứng phó phù hợp và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi những khó khăn vượt quá khả năng tự giải quyết.
Để đặt lịch đánh giá và nhận tư vấn từ chuyên gia, vui lòng bấm nút “Đặt lịch”, điền thông tin và gửi yêu cầu. Happy Life sẽ liên hệ xác nhận và hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.
BÀI VIẾT NỔI BẬT
Mất động lực học tập ở học sinh: Nguyên nhân và dấu hiệu
Một học sinh có thể giảm động lực vì cảm thấy việc học quá khó, liên tục trải nghiệm thất bại, sợ mắc lỗi, không nhìn thấy ý nghĩa của việc học hoặc đang gặp những khó khăn về cảm xúc và các mối quan hệ.
Phân biệt trầm cảm và tâm lý tuổi dậy thì
Trầm cảm ở thanh thiếu niên đôi khi cũng biểu hiện bằng cáu gắt, thu mình hoặc giảm hứng thú, khiến tình trạng này dễ bị xem là “do tuổi dậy thì”.
Trầm cảm ở học sinh: Các dấu hiệu và cách hỗ trợ
Ở học sinh, trầm cảm đôi khi không biểu hiện rõ ràng như ở người trưởng thành và có thể bị nhầm với “tuổi dậy thì”, lười học hoặc chống đối.
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC HAPPY LIFE
LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Hotline: 0963 085 585
Địa chỉ: Số 1 Lô A, khu 7.2 Ha, Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội
Email: [email protected]
Facebook: Tâm lý Happy Life
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI
